De periode van zwangerschap is belangrijk voor de ontwikkeling van het babybrein. In negen maanden groeit een bevruchte eicel uit tot een functionerend brein met alle benodigde structuren. Wat werkt versterkend of juist verstorend bij deze ontwikkeling?¹

Stress veroorzaakt een verhoogde aanmaak van het hormoon cortisol. Gebeurt dit tijdens de zwangerschap, dan heeft dit invloed op de ontwikkeling van het babybrein.² Hoe hoger het cortisolniveau van de zwangere vrouw, hoe groter de amygdala van het kind. De amygdala is een kleine amandelvormige kern in het limbische systeem van de hersenen, ook wel het zoogdierenbrein genoemd.³

De amygdala verwerkt binnenkomende zintuiglijke informatie zoals gezichtsuitdrukkingen en koppelt deze aan emoties. De emoties die je in bepaalde situaties ervaart, worden opgeslagen in het geheugen. Hierdoor zul je deze emoties opnieuw voelen bij een toekomstige vergelijkbare situatie. De emotie die het meest in verband is gebracht met de amygdala is angst.

Angst is een aangeboren emotie, en bestaat al bij baby’s wanneer zij onverwacht een luid geluid horen. De reactie die baby’s laten zien staat bekend als de schrikreflex, en bestaat uit het knipperen met de ogen en het samentrekken van verschillende spieren. Tijdens deze reflex wordt activiteit gevonden in de amygdala.

De hersenactiviteit van jonge kinderen in reactie op het zien van emotionele plaatjes blijkt ook anders wanneer hun moeder angstig was tijdens haar zwangerschap.⁴

Uit onderzoek met ratten blijkt dezelfde programmering van het brein.¹ Baby’s van een zorgzame moederrat die haar baby’s continu likte, werden omgewisseld met baby’s uit het nest van een moeder die slechts het hoogstnoodzakelijke deed. Ratjes met een verzorgende moeder deden het goed, ook al was het niet hun biologische moeder.

Bij hen werden meer glucocorticoïd receptoren in de hersenen aangelegd dan bij het nageslacht dat door een ‘onverschillige’ moeder werd grootgebracht. Glucocorticoïd receptoren binden het cortisol en zorgen voor een optimale aanpassing bij stress en het behoud van veerkracht.⁵ Het betrof in dit onderzoek niet de genetische maar epigenetische eigenschappen, met andere woorden de overerfbare veranderingen die niet in het DNA terug te vinden zijn. Het kroost dat werd grootgebracht door een afstandelijke moeder gedroeg zich later ook angstig en koel tegenover het eigen nageslacht, hoewel hun biologische moeder zorgzaam was.

Bron

Frits Muskiet, Babybrein programmeert naar omstandigheden in baarmoeder in Uitzicht, een uitgave van de MMV