27-07-2023

Acrylamide

Wanneer zetmeelrijke producten worden verhit boven de 120 °C, kan de chemische stof acrylamide ontstaan.1 Maar wat is acrylamide precies en hoe schadelijk is het voor onze gezondheid?

Acrylamide ontstaat door een chemische reactie tijdens de verhitting (bakken, roosteren, braden, grillen of frituren) van zetmeelrijk voedsel, boven een temperatuur van 120 graden. In levensmiddelen die worden gekook in water of die worden gestoomd komt acrylamide niet voor. De stof wordt gevormd door de zogenaamde Maillard-reactie, een chemisch proces waarbij suikers en een aminozuur genaamd asparagine met elkaar reageren als gevolg van verhitting. Naarmate de hoeveelheid acrylamide in voedsel toeneemt, zal ook de kleur van het voedsel veranderen, variërend van een lichtbruine tot donkerbruine kleur.

Iedereen krijgt elke dag een beetje acrylamide binnen, gezien het te vinden is in alledaagse producten.2 Volgens het RIVM dragen patat, koffie, chips, koekjes en ontbijtkoek gemiddeld het meest bij aan onze inname acrylamide. Ook in crackers, ontbijtgranen, aardappelkroketten, gebakken aardappels, (geroosterd) brood en biscuits is de stof aangetroffen. Het gehalte acrylamide in gevoelige producten wordt met regelmaat gecontroleerd. Per productgroep bestaan er Europese richtlijnen die bepalen hoeveel acrylamide aanwezig mag zijn. Bij het ene product is het lastiger dan bij het andere om het gehalte zo laag mogelijk te houden, waardoor er bijvoorbeeld in chips meer acrylamide mag zitten dan in brood. Een onderzoek van de Consumentenbond uit 2019 liet zien dat veel producten onder de maximale hoeveelheid blijven.

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) deed in 2015 uitvoerig onderzoek naar de gezondheidsrisico’s verbonden aan acrylamide.3 Uit dierproeven met muizen en ratten bleek dat de stof kankerverwekkend kan zijn. Hoewel onderzoek met mensen geen verhoogd risico op kanker liet zien, waren de gegevens van deze studies ontoereikend en beperkt. De EFSA concludeerde daarom dat acrylamide vermoedelijk kankerverwekkend is voor mensen.

Het is vrijwel onmogelijk om acrylamide geheel te vermijden, gezien de stof in veel voedingsmiddelen te vinden is.4 Gezond en gevarieerd eten beperkt je inname van acrylamide, en zo’n beperkte hoeveelheid verhoogt minder waarschijnlijk het risico op kanker. Wat algemene tips om minder acrylamide binnen te krijgen: eet minder chips en friet, rooster brood zo kort mogelijk, stop met roken, wissel koffie af met thee en water en verhit magnetronproducten op een lager vermogen. Daarnaast beperk je tot 80% acrylamide door goudgeel te bakken in plaats van goudbruin. Het Voedingscentrum biedt hier een handige instructievideo voor.5

 

Bronnen:

1 https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/acrylamide.aspx
2 https://www.consumentenbond.nl/gezond-eten/vragen-over-acrylamide
3 https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4104
4 https://www.allesoverkanker.be/kanker-voorkomen/gezond-eten/acrylamide
5 https://www.voedingscentrum.nl/acrylamide

 

Uit dezelfde categorie

Gunstige effecten van microdosing

Ooit gehoord van microdosing? Misschien heb je het weleens uitgeprobeerd. Microdosing bestaat uit het innemen van een lage dosis (ofwel microdosering) LSD of psychedelische paddenstoelen (paddo’s). Naast de belangstelling voor psychedelica binnen de medische...

Noten en zaden voor een gezonder hart

Maak noten en zaden je favoriete dagelijkse tussendoortje: dat kan je hartgezondheid ten goede komen. Als je er dagelijks een handjevol van eet, verlaagt dat waarschijnlijk het risico op hart- en vaatziekten met 20 tot 25%, zeggen onderzoekers van de Universiteit van...

Blauwe bessen stimuleren vetverbranding

Blauwe bessen zijn supergezond, maar ze werken nog beter tijdens het sporten. Elke dag 25 gram van de gevriesdroogde variant eten draagt bij aan een snellere vetverbranding tijdens het sporten. De bessen bevatten veel anthocyanen

PFAS aangetroffen in papieren rietjes

In plaats van plastic rietjes gebruiken we steeds vaker de papieren variant. Denk maar eens aan de rietjes van drinkpakjes, in de horeca en misschien heb je ze thuis ook wel liggen. Uit recent gepubliceerd onderzoek blijkt echter dat achttien van de twintig soorten papieren rietjes PFAS bevatten

Het laatste nieuws

Boekentip week 39 ”Waarom doe ik zo?”

De boekentip van deze week. 'Waarom doe ik zo?' Auteur Robert Jackman leert je vanuit je authentieke volwassen zelf in de wereld te staan. Je ontdekt de bron van je triggers en temt ze voor eens en voor altijd. Waarom maak ik steeds dezelfde (foute) keuzes? Waarom...

Kruiden & kwaaltjes: Verkoudheid

Kwaaltjes, klachten en ziekten worden al sinds mensheugenis behandeld met geneeskrachtige kruiden en planten. Vanaf het ontstaan van de synthetische geneesmiddelenindustrie is dit niet meer vanzelfsprekend. Toch blijft die eeuwenoude kennis relevant voor de...

Vapen of roken? is vapen echt gezonder?

Dat roken schadelijk is voor de gezondheid is inmiddels welbekend, maar is vapen een gezond alternatief? Vapepennen of e-sigaretten zijn elektronische apparaatjes die zogenaamde e-vloeistoffen verdampen. E-sigaretten zouden minder schadelijk zijn dan ‘gewone’...

Bedtijd heeft invloed op diabetes

De zogenoemde nachtbraker kan voortaan beter zijn bedtijd wat vervroegen. Onderzoekers van het Amerikaanse Brigham and Women’s Hospital in Boston ontdekten namelijk dat laat naar bed gaan en laat wakker worden het risico op diabetes type 2 met 19% verhoogt.1 Mensen...

Minder slikken: hulp bij medicatie afbouwen

Patiënten in de psychiatrie zouden na een crisis hun medicatie moeten afbouwen naar een minimale dosis, om mogelijke schadelijke gevolgen en bijwerkingen te verminderen.1 Psychiater Remke van Staveren vertelde het NRC dat artsen vaak wel weten hoe ze medicatie moeten...