Mensen zijn sociale wezens die graag bij anderen willen horen. Ons leven wordt gemaakt door de (sociale) rollen die we hebben, als ouder, kind, broer of zus, buur, collega, teamlid enzovoort. Deze verbondenheid geeft een gevoel van saamhorigheid en biedt ons zekerheid, wat de scherpe kantjes van ziekte en verdriet verzacht.
Door: Jo Caris
Onze samenleving is erg geïndividualiseerd waardoor contacten tussen mensen vaak verminderen. Zeker bij het ouder worden en bij (gezondheids)problemen. Ook onze gezondheidszorg is geïndividualiseerd en is soms nog specifieker gericht op één onderdeel van een individu.
Dat is het noodzakelijke gevolg van de groei van medische en paramedische expertise. Het is ondoenlijk om veel van één onderdeel te weten en ook nog gericht te zijn op het hele individu; laat staan op een individu in zijn of haar sociale omgeving.
Individualisering vergroot de onzekerheid en hulpeloosheid. Uit onderzoek blijkt dat lotgenotencontact effectief is bij het omgaan met depressie. Introspectie, empowerment en zelfmanagementstrategieën worden verbeterd door het delen van ervaringsdeskundigheid.
Uit evaluaties van de Sociale Benadering Dementie blijkt dat mensen met dementie en hun naasten een hogere kwaliteit van leven ervaren dan vergelijkbare mensen in de controlegroep.
Sociaal contact versterkt de saamhorigheid
Vergelijkbare contacten van ervaringsdeskundigen kennen we bij de regionaal georganiseerde Alzheimer Cafés waar mensen met dementie, hun naasten en professionals gericht de aandoening en de praktische gevolgen bespreken. Deelnemers waarderen deze bijeenkomsten met een 8,5.
Zwangerschapscursussen worden overwegend positief gewaardeerd vanwege de informatie en de geruststelling c.q. het verminderen van spanning.
Deelnemers aan vergelijkbare bijeenkomsten, bijvoorbeeld van mensen met borstkanker, reageren eveneens positief op die ontmoetingen: de empathie en het begrip zijn er direct, zonder veel uitleg. Hierdoor kom je snel tot de kernvragen.
De effecten van deze bijeenkomsten van ervaringsdeskundigen zijn drieledig. Mensen spreken elkaar niet aan als patiënt, maar hebben het ook over hun andere sociale rollen. Mensen geven elkaar praktische informatie, over hoe om te gaan met een aandoening in alledaagse situaties. En mensen ervaren steun.
Elkaar helpen en geholpen worden, versterkt de saamhorigheid en geeft een goed gevoel. Het is voorstelbaar dat deze contacten vergelijkbare effecten hebben op mensen met andere aandoeningen. Dat zou een waardevolle aanvulling zijn op de gespecialiseerde professionele zorg en helpt de belasting van zorgprofessionals misschien te verminderen.
Jammer dat we vaak onderzoek doen naar de overbelasting bij mantelzorgers – gek woord trouwens, alsof je een functie vervult als je je naaste helpt – en daarbij vergeten te vragen wat voor moois dat oplevert. ●
Met dank aan Floortje van der Heijden, coördinator lotgenotencontact bij Stichting Erfelijke Kanker Nederland.
