Tot eind vorige eeuw werden zorg en hulpverlening gefinancierd op input-basis. Hierbij werd per sector één budget toegekend voor alle kostenposten op basis van parameters als aantal inwoners of aantal kinderen, SES-WOA-score (cijfers over de sociaaleconomische status), aantal en soort bedden én specialismen.
Door: Jo Caris
Bij overheden en financiers groeide de overtuiging dat een zakelijkere vorm van financiering op basis van resultaten tot een efficiëntere bedrijfsvoering zou leiden.
Omdat het meten van resultaat (de zogenaamde ‘output’) moeilijk is, werd begonnen met productie-financiering en de daarbij behorende registratie.
Er werd ingekocht op basis van te leveren productie maal het tarief per eenheid. Hiermee werd de competitie tussen aanbieders vergroot. Dit wordt in de zorg – ten onrechte – ook wel marktwerking genoemd.
De transitie van input naar output is blijven steken in productie-financiering. Denk aan aantallen acties, sessies, verrichtingen, minuten thuiszorg, opnamedagen, geleverde artikelen.
Hierbij gaat het niet altijd meer over de waarde voor de cliënt of patiënt. De sturing is vooral gericht op het volgen van richtlijnen en het leveren van productie; niet op de gewenste eindresultaten voor de patiënt/cliënt.
Deze nieuwe manier van financiering leidt niet tot grip op het volume en de zorgkwaliteit. Integendeel, zorgaanbieders krijgen verkeerde prikkels. Dit versterkt de groei eerder dan dat het remmend werkt.
Het is alsof de boekhouder controleert of de bonnetjes kloppen, maar niet kan nagaan of deze onkosten wel gemaakt moeten worden.
Het gaat niet altijd meer over de waarde voor de patiënt
Na zo’n 35 jaar productiefinanciering hebben aanbieders hun organisatiestructuren en processen erop ingericht. Ondanks de intrinsieke motivatie van individuele zorgverleners om de – volgens de normen van hun professie en discipline – goede zorg en hulp te verlenen, wordt hun gedrag beïnvloed door inkomsten die afhangen van productievolumes.
Gekoppeld aan de toenemende mogelijkheden in de zorg, de vraag naar meer, de professionele ambitie om topkwaliteit te leveren en onder-prestatie te voorkomen, leidt productiesturing gemakkelijk tot over-prestatie. Dit is een belangrijke oorzaak van het zorginfarct, belangrijker dan vergrijzing en toenemende bevolking.
De optimale zorgkwaliteit is moeilijk exact te bepalen, omdat het verschilt per patiënt/cliënt en per situatie. Door het vergelijken van de door zorgprofessionals geleverde zorgkwaliteiten en hun effecten, kunnen we op basis daarvan tot aanbevelingen komen.
Dit veronderstelt een hierop afgestemde inhoudelijke registratie. Dat kan op basis van de bestaande registratiegegevens aangevuld met effecten, ook op iets langere termijn.
Er worden al veel data gegenereerd – via enorme registratietijd. Dat belast zorgprofessionals én gaat ten koste van zorgtijd. Registratie van data die is gericht op vakinhoudelijke beschouwingen zal voor professionals uitdagender zijn en minder belastend.
Als de productie- en behandelregistratie worden teruggebracht tot het hoogst noodzakelijke en de aanvullende registratie wordt gebruikt om te sturen op optimale zorg, dan wordt de registratiedruk minder én is er kans op het verantwoord beperken van minder noodzakelijke zorg.
Met dank aan Niels Minderman
