20-11-2026

De apotheker GLP-1

De Apotheker

GLP-1-middelen zoals Ozempic, Wegovy en Mounjaro: wat gebeurt er als we stoppen?

Obesitasmedicatie: wat het middel doet en wat er daarna gebeurt

Wie een paar jaar geleden had voorspeld dat geneesmiddelen tegen obesitas twintig procent of meer gewichtsverlies konden geven, zou waarschijnlijk met enige scepsis zijn ontvangen. Inmiddels hebben de GLP-1-middelen de behandeling van obesitas ingrijpend veranderd.

Semaglutide – aanvankelijk bekend als Ozempic voor diabetes en later als Wegovy voor obesitas – en tirzepatide, bekend als Mounjaro, zijn in korte tijd bekende namen geworden. Maar met het succes ontstaat een nieuwe vraag: wat gebeurt er wanneer iemand zijn streefgewicht heeft bereikt en stopt?

Tekst: Han Siem

Pillenpot met meetlint, capsules en tabletten

Die vraag is belangrijk, want deze middelen veranderen niet alleen het gewicht. Tijdens de behandeling veranderen eetlust, verzadiging, glucosemetabolisme, bloeddruk en lipiden, maar ook de vetvrije massa, waaronder spiermassa. Na stoppen kunnen veel van deze effecten weer verdwijnen. Het idee dat iemand enkele maanden of een jaar een GLP-1-agonist gebruikt, twintig kilo afvalt en vervolgens probleemloos zonder medicatie verdergaat, blijkt daarom te eenvoudig.

Wat is GLP-1?

GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1, een darmhormoon dat na voedselinname wordt uitgescheiden. Het stimuleert glucoseafhankelijk de afgifte van insuline, remt glucagon, vertraagt de maaglediging en beïnvloedt in de hersenen de gebieden die betrokken zijn bij honger en verzadiging. Daardoor neemt de eetlust af en wordt een kleinere maaltijd eerder als voldoende ervaren. De middelen die hierop aangrijpen noemen we GLP-1-receptoragonisten.

De eerste generatie, waaronder exenatide, dulaglutide en liraglutide, werd voornamelijk ontwikkeld voor diabetes mellitus type 2. Liraglutide werd later in een hogere dosering van 3 mg per dag geregistreerd voor obesitas. Met semaglutide werd een volgende stap gezet. In de STEP 1-studie verloren mensen met overgewicht of obesitas zonder diabetes met semaglutide 2,4 mg per week na 68 weken gemiddeld 14,9% van hun lichaamsgewicht, tegenover 2,4% met placebo.1

Tirzepatide gaat farmacologisch een stap verder. Het stimuleert niet alleen de GLP-1-receptor, maar ook de GIP-receptor, en wordt daarom eigenlijk niet meer correct omschreven als uitsluitend een GLP-1-agonist. In de SURMOUNT-1-studie bedroeg het gemiddelde gewichtsverlies na 72 weken, afhankelijk van de dosis, 15,0 tot 20,9%.2 Daarmee komt medicamenteuze behandeling voor het eerst in de buurt van het gewichtsverlies dat vroeger voornamelijk met bariatrische chirurgie (een operatie waarbij de maag wordt verkleind) kon worden bereikt.

Meer dan afslankmedicatie

Dat gewichtsverlies is meer dan cosmetisch. In de SELECT-studie werden ruim 17.000 mensen met overgewicht of obesitas én bestaande cardiovasculaire ziekte, maar zonder diabetes, onderzocht. Semaglutide 2,4 mg verlaagde het risico op cardiovasculaire sterfte, een hartinfarct of een beroerte relatief met 20% ten opzichte van placebo.3 Obesitasmedicatie moet daarom niet uitsluitend als afslankmedicatie worden beschouwd.

De laatste jaren zijn de hype en de populariteit rondom middelen als Ozempic enorm gestegen, met ‘dank’ aan de media. Er worden inmiddels zelfs hoge boetes uitgedeeld wanneer deze middelen in de media – vaak onbedoeld – worden gepromoot. Maar is dit werkelijk het nieuwe wondermiddel?

Het probleem begint na het stoppen

Juist omdat de resultaten zo indrukwekkend zijn, is het verleidelijk om het bereiken van het streefgewicht als het einde van de behandeling te zien. Onderzoek laat echter een ander beeld zien. Na afloop van de STEP 1-studie werd een groep deelnemers nog een jaar gevolgd zonder semaglutide 2,4 mg (Wegovy). Tijdens de behandeling hadden zij gemiddeld 17,3% gewicht verloren. Een jaar na stoppen hadden zij echter ongeveer twee derde van dit gewichtsverlies weer teruggekregen. Ook verbeteringen in onder andere bloeddruk en metabole parameters bewogen weer richting de uitgangswaarden.4

Met tirzepatide (Mounjaro) zien we hetzelfde verschijnsel. In de SURMOUNT-4-studie kregen alle deelnemers eerst 36 weken tirzepatide en verloren zij gemiddeld 20,9% van hun gewicht. Vervolgens werd de ene helft doorbehandeld en kreeg de andere helft placebo. De mensen die stopten kwamen in het daaropvolgende jaar gemiddeld 14% aan, terwijl degenen die doorgingen nog eens 5,5% verloren.5 Recentere analyses laten bovendien zien dat met de gewichtstoename ook een deel van de verbeteringen in middelomtrek, bloeddruk, bloedglucosewaarden en lipiden weer verloren gaat.6

“Ze werken zolang het geneesmiddel wordt gebruikt”

Dat betekent niet dat GLP-1-middelen niet werken. Het betekent juist dat ze werken zolang het geneesmiddel wordt gebruikt. Obesitas gedraagt zich bij veel patiënten dus als een chronische, recidiverende aandoening. Na fors gewichtsverlies reageert het lichaam met mechanismen die gewichtstoename bevorderen zodra de medicatie wordt gestopt. Honger neemt weer toe, verzadiging neemt af en het energieverbruik past zich aan het lagere lichaamsgewicht aan. Wanneer tegelijkertijd de farmacologische onderdrukking van de eetlust wegvalt, wordt gewichtsbehoud moeilijker.

Kunnen we dan nooit meer stoppen?

Dat is naar mijn mening een te stellige conclusie. De studies laten duidelijk zien dat abrupt stoppen zonder een goede onderhoudsstrategie vaak tot gewichtstoename leidt. Ze bewijzen echter niet dat iedere patiënt levenslang dezelfde maximale dosis nodig heeft. In 2026 verscheen bijvoorbeeld een nieuwe studie (SURMOUNT-MAINTAIN). Na een periode van gewichtsverlies met tirzepatide werden deelnemers willekeurig ingedeeld in een groep die doorging met de maximaal verdragen dosis van 10 of 15 mg per week, een groep die terugging naar 5 mg per week en een groep die stopte. Ook de lagere onderhoudsdosis bleek gedurende een jaar aanzienlijk beter in staat het gewichtsverlies vast te houden dan placebo.7 Dat opent de deur naar een veel individuelere benadering van de onderhoudsbehandeling.

Leefstijl is geen extraatje

Een GLP-1-agonist zou daarom vanaf het begin niet moeten worden gepresenteerd als een injectie waarmee iemand tijdelijk minder eet, maar als onderdeel van een behandeltraject. De periode waarin de eetlust farmacologisch wordt geremd, biedt juist een unieke mogelijkheid om gedrag te veranderen. Voordat iemand begint, zou aandacht moeten worden besteed aan het bestaande voedingspatroon, alcoholgebruik, slaap, beweging, spiermassa en krachttraining, emotioneel eten en de omstandigheden waarin iemand telkens weer te veel gaat eten.

Vervolgens moet tijdens het afvallen een voedingspatroon worden opgebouwd dat ook zonder medicatie uitvoerbaar is. Wie dankzij semaglutide nauwelijks honger heeft en daardoor simpelweg zeer weinig eet, heeft nog niet automatisch geleerd hoe het gewicht later behouden moet worden. De leefstijlinterventie is daarom geen extraatje naast het geneesmiddel, maar een essentieel onderdeel van de behandeling.

“Leefstijl is geen extraatje naast het geneesmiddel”

Interessant is een Deense studie waarin gewichtsverlies werd gevolgd door een onderhoudsfase met liraglutide (onder meer Saxenda en Victoza), een gestructureerd bewegingsprogramma of een combinatie daarvan. De combinatie gaf de gunstigste resultaten voor gezond gewichtsbehoud en lichaamssamenstelling.8 Een jaar nadat de behandeling was beëindigd, bleek bovendien dat mensen die tijdens de behandeling structureel hadden getraind, hun gewicht beter konden behouden dan degenen die alleen liraglutide hadden gekregen.9 Dat is precies waar de winst kan liggen wanneer het uiteindelijke doel stoppen is: niet wachten met leefstijlverandering tot de laatste injectie, maar deze opbouwen terwijl het middel wordt gebruikt. Verander de leefstijl dus al vanaf de start van de medicatie.

Verpakking van een Ozempic-pen met een stethoscoop

Afvallen is niet alleen vet verliezen

Een ander onderschat onderwerp is spiermassa. Bij aanzienlijk gewichtsverlies verdwijnt vrijwel nooit uitsluitend vet; ook de vetvrije massa, waaronder spiermassa, neemt af. In de SURMOUNT-1-studie bestond bij tirzepatide (Mounjaro) ongeveer 75% van het verloren gewicht uit vetmassa en ongeveer 25% uit vetvrije massa.10 Een recente verzamelstudie laat zien dat het aandeel verloren vetvrije massa, waaronder vooral spiermassa, grofweg 25 tot 39% kan bedragen, afhankelijk van middel en studie. Opvallend was dat krachttraining dit verlies duidelijk kon beperken.11 Dat verdient vooral aandacht bij ouderen en bij mensen die vooraf al weinig spiermassa hebben.

Twintig kilo afvallen terwijl vijf kilo daarvan vetvrije massa is, is iets anders dan twintig kilo voornamelijk vet verliezen. Het getal op de weegschaal vertelt dus maar een deel van het verhaal. Tijdens GLP-1-behandeling zijn voldoende eiwit en krachttraining daarom heel belangrijk. Twee à drie keer per week progressieve krachttraining is voor veel patiënten zinvoller dan uitsluitend meer wandelen of cardio. Bij ouderen of bij zeer snel gewichtsverlies kan het bovendien zinvol zijn spierkracht en lichaamssamenstelling te volgen.

Zijn er ook bijwerkingen en andere nadelen?

De bekendste bijwerkingen zijn gastro-intestinaal: misselijkheid, een vol gevoel, reflux, diarree, obstipatie, buikpijn en soms braken. Ze ontstaan vooral tijdens het ophogen van de dosis en nemen bij veel patiënten later af.1,2 Laag starten en langzaam verhogen van de dosering volgens het middelgebonden schema zijn daarom belangrijk. Bij patiënten met een al bestaande, ernstig vertraagde maaglediging kunnen de klachten door deze middelen problematisch worden. Braken en diarree kunnen leiden tot dehydratie en daarmee – vooral bij kwetsbare patiënten of bij gelijktijdig gebruik van diuretica – tot verslechtering van de nierfunctie. Bij mensen die tevens insuline of een sulfonylureumderivaat, zoals gliclazide gebruiken, moet rekening worden gehouden met hypoglykemie (een te lage bloedsuikerspiegel), hoewel GLP-1-agonisten op zichzelf relatief weinig hypoglykemieën veroorzaken.

Ook galstenen en galblaasontsteking verdienen aandacht. Een verzamelstudie van 76 wetenschappelijke studies met meer dan 100.000 deelnemers vond een verhoogd risico op galblaas- en galwegaandoeningen, vooral bij hogere doses, langduriger gebruik en toepassing voor gewichtsverlies.12 Een deel daarvan hangt waarschijnlijk samen met het snelle gewichtsverlies zelf. De productinformatie waarschuwt ook voor acute ontsteking van de alvleesklier. Aanhoudende ernstige bovenbuikpijn, zeker met uitstraling naar de rug, vraagt uiteraard om medische beoordeling.

Daarnaast moet rekening worden gehouden met de bekende contra-indicaties en waarschuwingen uit de productinformatie en met situaties zoals zwangerschap. Bij patiënten die veel andere medicatie gebruiken, is bovendien relevant dat vertraagde maaglediging de absorptiesnelheid van orale geneesmiddelen kan beïnvloeden.

De volgende generatie komt eraan

De komst van de GLP-1-middelen is een werkelijk revolutionaire geneesmiddelinnovatie: een unieke geneesmiddelengroep die een grote impact gaat hebben op onze samenleving. De ontwikkeling staat dan ook niet stil. Een interessante nieuwkomer is retatrutide, een geneesmiddel dat niet alleen de GLP-1- en GIP-receptor stimuleert, maar ook de glucagonreceptor. In fase 2 van het onderzoek werd bij de hoogste dosering na 48 weken een gewichtsverlies van ongeveer 24% bereikt.13 Het mogelijke voordeel van activatie van de glucagonreceptor is dat naast vermindering van de voedselinname mogelijk ook het energieverbruik wordt beïnvloed. Daar staat tegenover dat de langetermijnveiligheid en de uiteindelijke plaats van retatrutide nog moeten worden vastgesteld.

Een andere ontwikkeling is CagriSema, de combinatie van semaglutide met cagrilintide, een langwerkend amylineanalogon. In een studie bedroeg het gemiddelde gewichtsverlies na 68 weken ongeveer 20,4%.14 Het interessante daarvan is dat twee verschillende verzadigingssystemen worden gecombineerd.

Veel patiënten zien op tegen het gebruik van een injectie. In Nederland is semaglutide op dit moment alleen als Rybelsus in tabletvorm verkrijgbaar, geregistreerd voor diabetes mellitus type 2. De Wegovy-tablet (orale semaglutide 25 mg) werd in juli 2026 in de EU goedgekeurd voor gewichtsbeheersing, maar is hier nog niet beschikbaar. De overige middelen worden geïnjecteerd. De geneesmiddelenindustrie speelt hierop in en richt zich steeds meer op de ontwikkeling van tabletten. Orforglipron is zo’n nieuwe ontwikkeling. In de fase 3-studie werd met de hoogste dosis na 72 weken gemiddeld 11,2% gewichtsverlies bereikt.15 Het middel kreeg in 2026 in de Verenigde Staten zijn eerste goedkeuring voor chronisch gewichtsmanagement.16 Een tablet kan voor veel patiënten praktischer zijn dan jarenlang injecteren en zou bovendien de productie en de toegankelijkheid kunnen vereenvoudigen. Onderzoek uit 2026 suggereert ook dat orforglipron na behandeling met semaglutide of tirzepatide een mogelijke onderhoudsstrategie kan vormen.17

Wat is raadzaam bij de toepassing van GLP-1-middelen?

Het doel moet vanaf dag één duidelijk zijn. De komst van steeds krachtigere middelen verandert onze kijk op obesitas. Toch zou de vraag niet alleen moeten zijn: hoeveel kilo kan iemand ermee verliezen? Minstens zo belangrijk is: wat willen we dat er over vijf jaar is gebeurd? En hoe veranderen we onze leefstijl en gaan we verantwoord om met deze middelen?

Wanneer iemand een GLP-1-middel start met de wens uiteindelijk weer te stoppen, moet vanaf de eerste maand worden gewerkt aan die mogelijkheid. Niet alleen minder calorieën eten omdat de honger verdwenen is, maar een nieuw voedingspatroon ontwikkelen, voldoende eiwit gebruiken, spiermassa beschermen, krachttraining onderdeel van het dagelijks leven maken, slaap verbeteren en herkennen welke oude gewoonten tot gewichtstoename hebben geleid.

Wanneer het streefgewicht is bereikt, lijkt abrupt stoppen zonder plan de minst aantrekkelijke strategie. Afhankelijk van de patiënt kunnen langer doorbehandelen, een lagere onderhoudsdosis of uiteindelijk zorgvuldig afbouwen worden overwogen. Voor geleidelijk afbouwen bestaat op dit moment echter veel minder wetenschappelijk bewijs dan voor voortgezette behandeling.

“De biologie van obesitas laat zich niet volledig wegtrainen”

We moeten patiënten daarom niet beloven dat leefstijlverandering gewichtstoename na stoppen altijd kan voorkomen. De biologie van obesitas laat zich niet volledig wegtrainen. Maar het omgekeerde is eveneens te eenvoudig: dat iedereen die met een GLP-1-agonist begint, automatisch levenslang aan dezelfde medicatie vastzit. De uitdaging voor de komende jaren wordt juist te ontdekken welke patiënten langdurige farmacologische ondersteuning nodig hebben en welke patiënten na substantieel gewichtsverlies – met een sterk veranderde leefstijl, veel beweging en behoud van spiermassa – uiteindelijk met minder of zonder medicatie verder kunnen.

Een GLP-1-agonist is daarmee geen vervanging van leefstijl. Het kan juist het tijdelijke of langdurige farmacologische hulpmiddel zijn dat voldoende ruimte creëert om die leefstijl eindelijk duurzaam te veranderen. ●

Literatuur

  1. N Engl J Med. 2021;384(11):989-1002
  2. N Engl J Med. 2022;387(3):205-216
  3. N Engl J Med. 2023;389(24):2221-2232
  4. Diabetes Obes Metab. 2022;24(8):1553-1564
  5. JAMA. 2024;331(1):38-48
  6. JAMA Intern Med. 2026;186(2):157-167
  7. Lancet. 2026;407(10545):2305-2318
  8. N Engl J Med. 2021;384(18):1719-1730
  9. EClinicalMedicine. 2024;69:102475
  10. Diabetes Obes Metab. 2025;27(5):2720-2729
  11. Diabetes Obes Metab. 2026;28(6):4818-4827
  12. JAMA Intern Med. 2022;182(5):513-519
  13. N Engl J Med. 2023;389(6):514-526
  14. N Engl J Med. 2025;393(7):635-647
  15. N Engl J Med. 2025;393(18):1796-1806
  16. doi:10.1007/s40265-026-02363-5
  17. Med. 2026;32(7):2679-2687

Dit artikel verscheen eerder in Medisch Dossier 2026, nr. 2806.

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Han Siem

Over de auteur

Han Siem is apotheker en zowel regulier als complementair werkzaam, specialist op het gebied van interactie controle tussen het gebruik van reguliere geneesmiddelen en voedingssupplementen, een vakgebied waar nog weinig mee gedaan wordt in de huidige praktijk en geneeskunde. Han Siem is pionier op dit gebied en probeert een brug te slaan tussen beide werelden opdat een optimaal en veilig geneesmiddelgebruik kan worden gewaarborgd in combinatie met voedingssuppletie.

Lees meer artikelen van Han Siem