25-10-2022

Zijn vleesvervangers net zo gezond als vlees?

We zien het steeds vaker terugkomen in de reguliere media; we moesten maar eens stoppen met (rood) vlees eten en vlees-vervangers zouden net zo gezond zijn als vlees. Maar is dat echt zo? Zijn vleesvervangers een volwaardige vervanging voor een steak?

Dat vleesvervangers soms ongezond zijn, komt volgens instanties zoals het Voedingscentrum en de Consumentenbond door de hoeveelheid verzadigde vetten, zout en suiker in deze producten.1,2 De verzadigde vet-mythe zou inmiddels toch echt wel doorgeprikt moeten zijn en over zout zullen we het een andere keer hebben. Dat vleesvervangers in de regel ongezond zijn, heeft een andere reden. Het is ultrabewerkte, ‘geknutselde’ voeding. Mensen die minder vlees willen eten, vervangen deze geregeld door plantaardige vleesvervangers. Consumptie van deze producten leidt echter vaker tot overgewicht bij deze groep.3 Daar komt nog bij dat er ook het een en ander lijkt mis te gaan in de etikettering van deze producten. Er wordt de indruk gewekt dat vleesvervangers een volwaardige vervanging zijn voor vlees, maar schijn bedriegt.

Ultrabewerkte voeding en misleiding

Vleesvervangers bevatten aanzienlijke hoeveel-heden ongezonde plantaardige oliën (om de hoeveelheid ‘ongezonde’ verzadigde vetten te verminderen), zoals koolzaad-, zonnebloem- en raapzaadolie.4,5 Ook worden vaak zetmeel, methylcellulose en maltodextrine toegevoegd om de structuur van echt vlees na te bootsen. Dit zijn stoffen waarvan we tevens weten dat ze ongunstig kunnen zijn voor de gezondheid. Zo kan maltodextrine de samenstelling van de darmflora verstoren.6,7 Bovendien moeten allerlei vitaminen en mineralen worden toegevoegd die wel in vlees zitten, maar niet in plantaardige voeding, zodat de consument op termijn geen tekorten aan deze stoffen ontwikkelt. Denk aan ijzer en vitamine B12. Deze toevoegingen komen dan echter niet voor in de vorm zoals ze in natuurlijke voeding voorkomen. Geknutselde voeding dus.

De indruk wordt gewekt dat vleesvervangers een volwaardige vervanging zijn voor vlees, maar schijn bedriegt.

Het belangrijkste bezwaar tegen plantaardige vleesvervangers zijn echter de eiwitten. De eiwitten in vleesvervangers komen gewoonweg niet in de buurt van een echt stuk vlees. Bovendien lijkt er met de declaratie op het etiket ook het een en ander mis te zijn. De eiwitdeclaratie zou kunstmatig hoog worden gemaakt.8

De ene eiwitbron is de andere niet

Eiwitten leveren aminozuren aan je lichaam, stoffen die noodzakelijk zijn voor de opbouw van al onze cellen. Je lichaam kan efficiënter de benodigde aminozuren uit vlees halen dan uit planten. Dit betekent dat je meer plantaardige voeding moet eten om dezelfde hoeveelheid aminozuren eruit te halen dan bij een voedings-patroon dat vlees bevat. Daarbij komt dat de aminozuren ook in de juiste verhoudingen in de voeding moeten voorkomen. Als je hoofdzakelijk plantaardige voedingsmiddelen consumeert, verdienen de aminozuren lysine en methionine de meeste aandacht.9 Dit zijn aminozuren die je lichaam niet zelf kan aanmaken en die dus uit onze voeding moeten komen. Ze komen overvloedig voor in dierlijke producten zoals vlees en vis, maar soms onvoldoende in planten. Zo bevatten granen weinig lysine en peulvruchten weinig methionine.

Je zult dus meer plantaardige eiwitten moeten eten om in je eiwitbehoefte te voorzien als je vegetarisch of veganistisch eet. Vleesvervangers moeten dan ook voldoende eiwitten bevatten, of in ieder geval een hoeveelheid die in de buurt komt van wat vlees te bieden heeft.

De voedingsindustrie heeft geen bijzonder goed trackrecord wat betreft eerlijkheid en transparantie.

Om de hoeveelheid eiwit in een product te bepalen, wordt een methode gebruikt die de hoeveelheid stikstof in een product bepaalt (stikstof maakt onderdeel uit van aminozuren). De hoeveelheid stikstof, en dus eiwitten, zegt echter niets over de kwaliteit van die eiwitten. Dit zou bepaald moeten worden via een betere test, namelijk de Protein Digestibility Amino Acid Corrected Score (PDAACS). In deze berekening wordt tevens meegenomen hoe goed de eiwitten door ons spijsverteringsstelsel kunnen worden verteerd en opgenomen; dit zegt dus iets over hoeveel eiwitten per portie je lichaam daadwerkelijk uit een voedingsmiddel kan halen.

Voor sommige producten die in de supermarkt schappen liggen, maken deze twee rekenmethoden een enorm verschil. Een advocatenteam in de Verenigde Staten heeft hierover nu een aanklacht ingediend tegen producent Beyond Meat. Zij halen als voorbeeld van de misleiding de etiketdeclaratie voor de hamburger van deze firma aan. Op de verpakking wordt aangegeven dat een hamburger 20 gram eiwit bevat: 40 procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid eiwitten en (ongeveer) evenveel als 100 gram rundvlees. Neem je echter de kwaliteit van de eiwitten mee (de PDAACS-score), dan gaat het niet om 40 procent, maar slechts om 7 procent. Je zult dus aanzienlijk meer plantaardige burgers moeten eten om dezelfde hoeveelheid én kwaliteit eiwitten binnen te krijgen dan bij een runderburger van 100 gram.8

Conclusie

De voedingsindustrie heeft geen bijzonder goed trackrecord wat betreft eerlijkheid en transparantie.10,11 Vijftig jaar geleden moesten we bijvoorbeeld voor onze gezondheid overstappen van boter op geknutselde producten zoals margarine. Dat bleek achteraf niet zo’n goed advies te zijn, maar iedereen wast zijn handen nu in onschuld en niemand is verantwoordelijk. Gaat het nu weer dezelfde kant op met vlees en vleesvervangers? Laten we vooral onze eigen intuïtie blijven volgen en eten zoals onze voorouders aten. Ongeknutseld, puur en met een gezonde hoeveelheid kwalitatief hoogwaardig vlees.

 

[su_spoiler title=”Bronnen”]Bronnen
1 Vleesvervangers, via www.voedingscentrum.nl
2 Hoe gezond zijn vleesvervangers, www.consumentenbond.nl
3 J Nutr. 2021 Jan 4;151(1):120-131.
4 J Nutr Metab. 2012;2012:539426.
5 Food Nutr Res. 2011;55.
6 Cell Mol Gastroenterol Hepatol. 2019;7(2):475-476.
7 Eur J Nutr. 2022 Mar 1.
8 Beyond Meat Protein content quality claims, via www.classaction.org
9 Eiwitten, via www.voedingscentrum.nl
10 Lawsuits Over ‘Misleading’ Food Labels Surge as Groups Cite Lax U.S. Oversight, via www.nytimes.com
11 Food industry misleading consumers with vitamin-fortified junk foods, via www.foodwatch.org
[/su_spoiler]

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Uitgelezen; Wie ben ik als niemand kijkt

Liesbeth Woertman onderzoekt in dit boek het leven van vrouwen in vooral de derde levensfase (na de pensionering) en de laatste vierde levensfase (vanaf ongeveer 75 jaar). Wat betekent het voor hen om een ouder lichaam te hebben in een tijd van geseksualiseerde,...

Basisrecept voor elke dag

Heb jij dat ook aan het begin van een nieuw jaar? Ik sta altijd een beetje te trappelen van ongeduld. Wat zal het nieuwe jaar aan bijzondere ontmoetingen en ontwikkelingen met zich meebrengen? Voor wat voor uitdagingen komen we te staan? Hoe zullen de seizoenen...

Innerlijke reis; ik blijf me verwonderen

Een tante gaf Kor Koetje een boek uit de boedel van een boer, en dat bracht hem in zijn tienerjaren op het pad van de natuurgeneeskunde. Het was Homeopathie in de praktijk van dr. J. Voorhoeve uit de jaren 20 van de vorige eeuw. Koetjes’ schoonzus was zijn eerste...

Boezemfibrileren vaak niet opgemerkt

Atriumfibrilleren, of boezemfibrilleren, is een veelvoorkomende volksziekte bij mensen op hogere leeftijd. Het wordt niet altijd opgemerkt door de arts of de patiënt. Boezemfibrilleren is goed behandelbaar, maar onbeschermd is er een sterk verhoogde kans op...