29-06-2009

Was de theorie van Darwin wel het hele verhaal?

De ‘zelfzuchtige’ genen blijken meer dimensies te hebben dan werd aangenomen.

In zijn boek The Selfish Gene (Onze zelfzuchtige genen,. uitgeverij Contact, Amsterdam 1976) stelt Richard Dawkins dat onze genen zelfgeleide projectielen zijn met maar één doel voor ogen: de eeuwigheid. Daarbij gebruiken ze ons alleen maar als vervoermiddel, dat weer weggegooid wordt zodra ze zich genoeg vermenigvuldigd hebben. Dit idee, een uitwerking van de theorie van Darwin, wordt tegenwoordig krachtig weersproken.

De Franse plant- en dierkundige en biologisch filosoof Jean-Baptiste Lamarck (1744-1829) stelde dat de evolutie zich voltrekt doordat de gewoonten, neigingen en milieu-invloeden van iemands voorouders tot nieuw verworven eigenschappen leiden die geërfd worden door zijn afstammelingen.

Dit werd ten stelligste ontkend door aanhangers van de mechanistische erfelijkheidswetten van Mendel. Deze beschouwen de mens als een machine, samengesteld uit afzonderlijke delen met hun eigen eigenschappen.

Charles Darwin zelf onderschreef de theorie van Lamarck, maar de jongste lichting Darwinisten van de 20ste eeuw zag er niets in. In 1809 publiceerde Lamarck het tweedelige La Philosophie Zoologique (‘de filosofie van het dierenrijk’), waarin hij beschreef hoe volgens hem de evolutie op aarde plaatsvindt. Samuel Hahnemann, die zes jaar na de dood van Lamarck in Parijs aankwam, verwerkte zijn denkbeelden grotendeels in de theorie van overerfde ziekteverwekkers in de homeopathie.

In de vroege jaren vijftig van de vorige eeuw werd overtuigend bewijs gevonden voor de theorie dat we verworven eigenschappen erven, zoals Lamarck stelde. Het bewijs kwam naar voren in experimenten van C.M. Waddington, die fruitvliegjes in een vroege levensfase blootstelde aan abnormale omgevingsprikkels. Hierdoor kregen ze afwijkingen die echter pas acht generaties later zichtbaar werden, terwijl de oorspronkelijke prikkels al lang niet meer aanwezig waren.

Met andere woorden, er had een zogenaamde ‘epigenetische’ aanpassing plaatsgevonden. Dit proces is volgens de gangbare homeopathische inzichten meer dan een toevalstreffer4.
Onderzoekers hebben de laatste vijftien jaar veel bijgedragen aan ons inzicht in de biochemische mechanismen die betrokken zijn bij epigenetische aanpassing.

Epigenetica beschrijft de manier waarop de genetische activiteit binnen een cel wordt gereguleerd: welke genen worden in- of uitgeschakeld en hoe wordt de werking afgezwakt? Een voorbeeld om het duidelijk te maken. De cellen in de alvleesklier en in onze ogen bevatten exact hetzelfde DNA, maar ze zien er verschillend uit en hebben een andere werking.

Dat komt door de specifieke omgeving waarbinnen ze werkzaam zijn. Hoewel het precieze mechanisme nog niet compleet ontrafeld is, staat vast dat dit proces een doorslaggevende rol speelt bij het ontstaan van kanker, geboorteafwijkingen, en bij elke ziekte die gepaard gaat met abnormale groei van weefsels en organen, en bij een laag bloedsuikergehalte bij de geboorte.

Er wordt veel epigenetisch onderzoek gedaan, en de uitkomsten daarvan zijn wellicht ook van toepassing op mensen. Zo werd er onderzoek gedaan bij Zuid-Amerikaanse agoutimuizen, die door hun genen een helder perzikgele vacht hebben, maar ook vroeg overlijden ten gevolge van obesitas (ziekelijk overgewicht), kanker of suikerziekte.

In het onderzoek werden zwangere agoutimuizen gevoerd met vitamine B12, choline (dat de vetomzetting in het lichaam regelt), foliumzuur en betaïne (een stof die in bietjes zit). Daardoor bleken ze slanke nakomelingen te krijgen met een bruine vacht die een hoge leeftijd bereikten.

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Uitgelezen; Wie ben ik als niemand kijkt

Liesbeth Woertman onderzoekt in dit boek het leven van vrouwen in vooral de derde levensfase (na de pensionering) en de laatste vierde levensfase (vanaf ongeveer 75 jaar). Wat betekent het voor hen om een ouder lichaam te hebben in een tijd van geseksualiseerde,...

Basisrecept voor elke dag

Heb jij dat ook aan het begin van een nieuw jaar? Ik sta altijd een beetje te trappelen van ongeduld. Wat zal het nieuwe jaar aan bijzondere ontmoetingen en ontwikkelingen met zich meebrengen? Voor wat voor uitdagingen komen we te staan? Hoe zullen de seizoenen...

Innerlijke reis; ik blijf me verwonderen

Een tante gaf Kor Koetje een boek uit de boedel van een boer, en dat bracht hem in zijn tienerjaren op het pad van de natuurgeneeskunde. Het was Homeopathie in de praktijk van dr. J. Voorhoeve uit de jaren 20 van de vorige eeuw. Koetjes’ schoonzus was zijn eerste...

Boezemfibrileren vaak niet opgemerkt

Atriumfibrilleren, of boezemfibrilleren, is een veelvoorkomende volksziekte bij mensen op hogere leeftijd. Het wordt niet altijd opgemerkt door de arts of de patiënt. Boezemfibrilleren is goed behandelbaar, maar onbeschermd is er een sterk verhoogde kans op...