Sterven op recept

Het zal met mijn leeftijd te maken hebben dat mijn interesse in het levenseinde groeit. En dat mijn inzichten daaromtrent ook veranderen, kan onmogelijk losstaan van het feit dat ik geen praktiserend arts meer ben. ‘Je gaat het pas zien als je het door hebt’ zei de beroemde filosoof Johan Cruijff ooit, en dat geldt zeker voor de manier waarop we heden ten dage sterven. Het is een doktersaangelegenheid geworden, de fase waarin we afscheid nemen van het leven.

We zijn als de dood voor pijn

We gaan niet ‘gewoon’ dood, we overlijden aan een ziekte. En ook al is deze kwaal ongeneeslijk, de behandeling stopt nooit. We hebben recht op euthanasie, palliatieve sedatie en medische ondersteuning in een hospice. Daar is uiteraard helemaal niets mis mee, maar hebben we nog voldoende zicht op de alternatieven? Niet ieder stervensproces vraagt om medicamenteuze ondersteuning, het aanvaarden van de verschijnselen die het naderende einde aankondigen is altijd ook nog een optie.

Zelfs als het pijn doet. Ik heb iemand gekend die op zijn sterfbed koos om onverdoofd heen te gaan. Het was een jonge vent, met een wreed ziektebeeld, een hersentumor, maar hij ging in vrede, omringd door zijn geliefden. En niet aan pompen en slangen in een ziekenhuis, waar welwillende medische professionals zouden kunnen zorgen voor sedatie; pijnbestrijding die uitmondt in een kunstmatige slaap waaruit je niet meer wakker wordt.

We zijn als de dood voor pijn, dat is wel opvallend. We willen niet bang hoeven zijn en roepen dan om de dokter, die onze doodsangst met medicatie bestrijdt. Wat die angst betekent, doet er niet zoveel toe bij de welwillende arts die dienstdoet aan het sterfbed. Sterven is een meerlagig proces leerde ik van Ineke Visser, de drijvende kracht achter het Landelijk Expertisecentrum Sterven dat aandacht vraagt voor de uiteenlopende facetten van het levenseinde. Het kan ook leiden tot verzoening, verbinding en het afronden van belangrijke processen. Je sterft tenslotte niet alleen…

De manier waarop mensen zijn overleden, leidt niet zelden tot emotionele problemen bij nabestaanden die achteraf vragen hebben bij dat proces. ‘Wilde onze vader echt op deze manier aan zijn einde komen?’, ‘Heb ik nog wel gelegenheid gehad om te zeggen wat ik wilde, werd die palliatieve sedatie niet een beetje snel opgestart?’

Pijn en verdriet horen evenzeer bij het leven als het loslaten van datzelfde leven. Door een medische focus op de complexe en ambivalente aspecten van het stervensproces kunnen we ook iets uit het oog verliezen. Veel experts adviseren om te anticiperen op het overlijden door na te denken (en vast te leggen) wat je wel of niet wilt, als het zo ver is. Zo hebben sommige mensen een complete lijst met muziek die ze bij de uitvaart willen laten horen, en wie er wel of niet welkom zijn bij de begrafenis of crematie. Zou het niet een goed idee zijn om ook van tevoren iets vast te leggen over de medische bemoeienis? Alleen door erover na te denken zal het al minder worden, vermoed ik…

Bram Bakker

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Bram Bakker

Een rood lampje: Bram Bakker

Column Bram Bakker; Innerlijke rust

Column: Dopamine

Mateloos; Column Bram Bakker

It’s stress stupid

Spierherstel het hele bewegen telt

Bij botbreuken ligt de focus vaak op herstel van het gewricht, zonder aandacht voor spierkrachtverlies. Maar als je noodgedwongen niet kunt bewegen, neemt de spiermassa razendsnel af. Gevolg: onnodig lang revalideren. Daar weet fervent hardloper Heidy van Beurden...

Vroeg kinderlijk trauma

Jaarlijks zijn 118.000 kinderen tot 18 jaar slachtoffer van vroegkinderlijk trauma. Het werkelijke aantal ligt veel en veel hoger. Veel gevallen blijven ongezien, onopgemerkt en onbehandeld. Met alle negatieve effecten van dien. Vooral trauma dat in de eerste zeven...

Uitgelezen: De helende kracht van de adem

Mijn boek De helende kracht van de adem biedt een grote verscheidenheid aan eenvoudige, directe en diepgaande oefeningen met de adem (Sanskriet: prana, Tibetaans: lung). Deze oefeningen kunnen het welzijn van lichaam, energie en geest op verschillende niveaus...

Bram Bakker avatar

Over de auteur

Bram Bakker is schrijver, uitgever en spreker, staat in het theater en werkt met een aantal partners aan het gezondheidsplatform De Balanskliniek. Hij stapte uit de reguliere geestelijkegezondheidszorg (GGZ) omdat hij daar het hart miste. Vanaf nu schrijft hij hier over wat hem beweegt.
Lees meer artikelen van Bram Bakker