08-01-2021

Soja – So-nee

Sojabonen komen van origine uit Oost-Aziatische landen. Soja wordt nu op veel plaatsen in de wereld verbouwd. De sojaboon is zeer voedzaam. De boon heeft een hoog eiwitgehalte en is rijk aan mineralen en vezels. Toch is er veel verwarring: Is soja nu wel of niet gezond?

Gezond ouder worden

Interessant is dat in die gebieden waar mensen vitaal oud worden (de Blue Zones) de sojaconsumptie hoog is. Een recente Japanse studie met 90.000 deelnemers toonde een lagere sterfte onder hen die regelmatig gefermenteerde sojaproducten gebruikten.1

Ziekte preventie

Fytonutriënten zijn stoffen in planten die een medicinale werking hebben. De fytonutriënten in soja verlagen het (‘slechte’) LDL-cholesterol. Ze werken ontstekingsremmend, hebben een antioxidantwerking en verhogen de insulinegevoeligheid van lichaamscellen wat onder meer pré-diabetes en diabetes helpt voorkomen. Voorts werd een remmend effect gezien
op tumoren.2

Sterke botten

Onderzoekers vonden dat isoflavonen uit soja de botdichtheid kunnen verbeteren.3 Niet onbelangrijk als je kijkt naar botontkalking die epidemische vormen heeft aangenomen en leidt tot botbreuken en invaliditeit, vooral op hogere leeftijd. Dus naast voldoende beweging en het op peil houden van vitamine D3 met een voedingssupplement, kan het regelmatig eten van soja bijdragen aan het voorkómen van osteoporose.

Minder overgangsklachten

Genisteïne is een in soja voorkomende stof die klachten in de menopauze, zoals ‘opvliegers’, kan verminderen.4
Samenvattend kunnen we op basis van meer dan 2000 onderzoeken stellen dat de regelmatige consumptie van soja de gezondheid bevordert, levensverlengend werkt en brede ziektepreventie levert. Stel je voor dat je een medicijn zou kunnen ontwikkelen met al deze eigenschappen. Wel dat ‘medicijn’ is er en het heet soja!

Mythen over Soja

Er zijn enkele hardnekkige sprookjes over soja die rond-zingen. De belangrijkste zijn dat het eten van sojaproducten bij vrouwen borstkanker zou veroorzaken en bij mannen borstvorming zou bevorderen.  De feiten wijzen juist op een beschermend effect. Het risico op borstkanker neemt af door het eten van soja blijkt uit een studie uit 2003 die werd gepubliceerd
in het Journal of the National Cancer Institute.5

Het mechanisme komt hierop neer: isoflavonen in soja die qua structuur lijken op oestrogenen kunnen zich hechten aan oestrogeenreceptoren. Voor de eigen oestrogenen van de vrouw zijn daardoor minder bindingsplaatsen beschikbaar. Dit resulteert in verminderde oestrogene activiteit, wat de kans op borstkanker verkleint.

Ook de bewering dat soja-consumptie borstvorming veroorzaakt bij mannen is feitelijk onjuist. De conclusie van 15 placebogecontroleerde onderzoeken liet zien dat mannen die regelmatig soja aten normale laboratoriumuitslagen hadden voor het mannelijk hormoon testosteron. Ook de oestrogeenspiegel veranderde niet door het eten van soja. Feminisatie bij mannen die soja eten, is dus een fabel.6

Je kunt je terecht afvragen wie deze valse informatie verspreidt. Soja bevat alle belangrijke aminozuren (bouwstenen voor de vorming van eiwit) en is daarmee een geduchte concurrent van vlees. Soja heeft bovendien enkele grote voordelen ten opzichte van vlees. Het is veel goedkoper dan vlees. Vlees (met name rood vlees) verhoogt de kans op darmkanker. Soja verlaagt de kans op darmkanker.

Context

Laten we een stap achteruit nemen en met een groothoeklens naar de situatie in de wereld kijken. Er is een wereldwijde crisis ontstaan rond Covid-19. Dit virus is afkomstig van een dier. We noemen dit een zoönose. De intensieve veehouderij is volgens topviroloog Ron Fouchier (Erasmus universiteit) een broeinest van zoönosen.

Een alternatief voor deze, voor mens en milieu schadelijke voedselproductie is overschakeling op een plantaardige eiwitbron die uit oogpunt van voedingswaarde niet onderdoet voor vlees. Soja voldoet ruimschoots aan deze voorwaarden. Het is bovendien een stuk gezonder, goedkoper, milieuvriendelijker en het voorkomt veel dierenleed.

Tegenstanders

Tegenstanders van soja als vleesvervanging zeggen dat waardevol regenwoud wordt gekapt voor de sojaproductie. Echter, meer dan 70 procent van de sojaproductie in de wereld wordt gebruikt voor veevoer! En van de overige 30 procent wordt vooral veel sojaolie gemaakt. En ook dit is een slecht idee, omdat deze goedkope bakolie rijk is aan omega 6-vetzuren die ontstekingsbevorderend werken en onze gezondheid schaden.

De in dit artikel genoemde gezondheidseffecten gelden voor sojabonen, edamame en gefermenteerde sojaproducten zoals tempeh en miso. Geef de voorkeur aan deze minder bewerkte sojaproducten. Ten aanzien van de soja-hydrolysaten (vleesvervangers zoals sojaburgers, sojaworstjes et cetera) is niet aangetoond dat ze gezondheid bevorderen.

So-Ja. Samen krijgen we het virus eronder!

BRONNEN:

1 BMJ 2020;368:m34
2 AME Medical Journal 2017;2:162
3 Crit Rev Food Sci Nutr 2020;60(14):2327-2341
4 Molecules 2019 Oct 29;24(21):3892
5 JNCI 2003, vol 95, Issue 12,:906–913
6 Fertil Steril 2010 Aug;94(3):997-1007

 

Maak kennis met Medisch Dossier

Proefabonnement

  • 3 Nummers voor € 15
  • Toegang tot het online archief
  • Stopt automatisch

Sluit een proefabonnement af >>

 

Gratis opties

Liever even gebruikmaken van de gratis opties? We hebben je er graag bij:

 

 

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Maarten Klatte

Moestuingeluk

De beelden van onszelf werken als verborgen bestuurders

Nog een copernicaanse revolutie

Vaccineren. Is het nodig? Is het effectief? Is het veilig?

Vitamine D-factor deel II: onmisbaar voor een optimale gezondheid

Spierherstel het hele bewegen telt

Bij botbreuken ligt de focus vaak op herstel van het gewricht, zonder aandacht voor spierkrachtverlies. Maar als je noodgedwongen niet kunt bewegen, neemt de spiermassa razendsnel af. Gevolg: onnodig lang revalideren. Daar weet fervent hardloper Heidy van Beurden...

Vroeg kinderlijk trauma

Jaarlijks zijn 118.000 kinderen tot 18 jaar slachtoffer van vroegkinderlijk trauma. Het werkelijke aantal ligt veel en veel hoger. Veel gevallen blijven ongezien, onopgemerkt en onbehandeld. Met alle negatieve effecten van dien. Vooral trauma dat in de eerste zeven...

Uitgelezen: De helende kracht van de adem

Mijn boek De helende kracht van de adem biedt een grote verscheidenheid aan eenvoudige, directe en diepgaande oefeningen met de adem (Sanskriet: prana, Tibetaans: lung). Deze oefeningen kunnen het welzijn van lichaam, energie en geest op verschillende niveaus...

Maarten Klatte avatar

Over de auteur

Dr. Maarten Klatte starte in 1983 zijn algemeen medische praktijk al met het accent op leefstijlgeneeskunde en preventie. Een echte pionier dus. Gaandeweg kwam hij tot nieuwe inzichten. Het zijn vooral onze gevoelens en gedachten, onze kijk op de werkelijkheid, wat wij eten en of we wel of niet bewegen, die de genetische expressie en daarmee onze gezondheid bepalen.
Lees meer artikelen van Maarten Klatte