06-05-2010

Preventie: Beroerte


Een beroerte kan iedereen overkomen, niet alleen ouderen. Maar er is een aantal gezondheidstips die het risico danig verminderen, al zijn die niet zo bekend.
 
Een beroerte is een gevreesde gebeurtenis die jaarlijks in Nederland zo’n 40.000 mensen voor het eerst treft1. De oorzaak is dat de bloedcirculatie naar de hersenen faalt door ofwel een verstopping (ischemische beroerte) ofwel een bloeding (hemorrhagische beroerte). Daardoor sterven er hersencellen en ontstaan symptomen als verlammingsverschijnselen, spraakafwijkingen en gezichtsproblemen.
Volgens het RIVM is de kans om tijdens het hele leven een beroerte te krijgen (life-time risico) voor mannen en vrouwen gelijk. Op 55-jarige leeftijd ligt deze kans rond 21 procent2. Vaak ontstaat een beroerte secundair aan een ander gezondheidsprobleem, zoals diabetes of een hartaandoening. Het goede nieuws is dat er manieren zijn om het risico te verlagen.
 
Preventie van beroerte
Wereldwijd hebben miljoenen mensen jarenlang aspirine geslikt ter bescherming tegen hartaanval en beroerte. Uit de jongste gegevens blijkt echter dat dit ‘wondermiddel’ waarschijnlijk meer kwaad dan goed doet. Niet alleen kunnen er ernstige tot dodelijke maag-/darmproblemen en bloedingen door ontstaan3, maar ook kan het risico van een beroerte er juist door stijgen, met name bij mensen ouder dan 75 jaar. De afgelopen 25 jaar is het aantal beroertes waarbij dit soort bloedverdunnende middelen een rol speelde verzevenvoudigd4.
Gelukkig zijn er veiligere manieren om het risico van een beroerte te verlagen.
Eet veel fruit en groenten. Door meer dan de aanbevolen vijf porties groenten en fruit per dag te eten kan het risico met 26 procent afnemen (een portie is ongeveer 100 gram of een kom van 200-250 ml)5.
Sport regelmatig. Door inactiviteit kan het risico van een beroerte bijna verdubbelen6. Wie echter op jonge leeftijd intensief sport heeft een kleinere kans op een beroerte op latere leeftijd, ondanks andere risicofactoren zoals sociaal milieu, roken, alcoholinname, familiegeschiedenis, hoge bloeddruk en eetgewoonten. Door later in het leven intensief te blijven sporten, verlaagt u het risico nog verder. Onder ruim 11.000 mannen van gemiddeld 58 jaar bleken diegenen die matig sportten (vijf dagen per week een uur stevig wandelen) 46 procent minder kans op een beroerte te hebben dan diegenen die weinig of niet sportten6.
Zorg voor een gezond gewicht. Obesitas (zwaarlijvigheid) vormt op zichzelf een risicofactor voor beroerte en draagt tevens bij aan andere risicofactoren, zoals hoge bloeddruk, diabetes, verhoogd cholesterol en obstructieve slaap-apneu (waarbij iemand tijdens de slaap steeds tijdelijk stopt met ademen). Behalve op uw BMI (body-mass-index) kunt u ook op uw taille-omtrek letten. Die laatste blijkt onafhankelijk samen te hangen met het risico op een beroerte7,8.
Wees matig met alcohol. Een matige alcoholconsumptie (niet meer dan 2 glazen per dag) kan beschermen tegen ischemische beroerte, terwijl zwaar drinken juist het tegenovergestelde effect heeft9.
Eet meer volkorenproducten. Vrouwen die meer dan één volkorenproduct per dag aten, hadden ongeveer 35 procent minder kans op een beroerte dan vrouwen die dit nooit aten aten10.
Eet meer ‘goede vetten’. Vis is rijk aan omega-3-vetten en is preventief tegen beroerte11,12, maar als u zich zorgen maakt over mogelijke kwikvervuiling kunt u ook dagelijks een paar walnoten eten. Evenals lijnzaad, sojabonen, koolzaadolie en tarwekiemolie zijn deze rijk aan essentiële omega-3-vetten (alfalinoleenzuur, ofwel ALA). Gebleken is dat wie daarvan een hoog gehalte in het bloed had een kleiner risico op beroerte had13. Dat gold zelfs voor mannen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Neem supplementen. De B-vitaminen kunnen het gehalte homocysteïne verlagen, dat een samenhang vertoont met het optreden van een beroerte14. Een supplement met een lage dosis B-vitaminen (1 mg foliumzuur (B11), 10 mg B6 en 400 mcg B12) bleek het homocysteïnegehalte al binnen zes weken beduidend te verlagen15. In een ander onderzoek bleek foliumzuur het risico op een beroerte met 18 procent te verlagen16, terwijl een combinatie van bètacaroteen, selenium, vitamine E, vitamine A en zink het aantal sterfgevallen door een beroerte verlaagde met 29 procent17.
Probeer kruiden. Knoflook en Ginkgo biloba zijn krachtige bloedverdunners18 en ook gember kan helpen: het eten van 5 gram rauwe gember per dag gedurende een week leidde tot een verlaging met 37 procent van het gehalte tromboxaan, een stof die de bloedstolling bevordert in het bloed20.
Ontstress. Stress draagt in belangrijke mate bij aan hoge bloeddruk en beroertes. Qi gong, een zeer oude Chinese vorm van lichaamsbeweging waarbij een rustige geest, ontspannen lichaam en soepele ademhaling centraal staan, verlaagt de bloeddruk21 en halveert het risico op een beroerte. Bij een langdurig onderzoek bleek slechts 19 procent van de mensen die regelmatig aan Qi gong deden aan een beroerte te overlijden ten opzichte van 42 procent in de controlegroep22. Ook meditatie blijkt heilzaam te zijn23.
Houd uw tandvlees gezond. Mensen met ernstige tandvleesproblemen lopen twee keer zo veel risico op een beroerte24.
Ga de zon in. Een tekort aan vitamine D kan een rol spelen bij hartziekten en beroerte25. Door dagelijks uw huid 10-15 minuten aan zonlicht bloot te stellen (zonder zonnebrandcrème) houdt u uw vitamine D het beste op peil26. En voor wie te weinig zon krijgt is een supplement met 600-1000 IE vitamine D3 (de natuurlijke vorm) een goed idee.
Zorg voor goede longen. De gezondheid van uw longen blijkt een goede indicator voor het risico op een beroerte27. Roken, passief meeroken en luchtvervuiling buitenshuis vertonen allemaal samenhang met het optreden van beroertes28,29. Behalve niet roken kunt u een aantal andere maatregelen nemen om uw longen te beschermen tegen schadelijke stoffen:
o Gebruik ioniserende luchtreinigers in huis en in uw auto. Die brengen negatief geladen deeltjes (ofwel negatieve ‘ionen’) in de lucht die zich hechten aan vervuilende stoffen zodat die ‘neerslaan’ uit de lucht.
o Neem antioxidanten zoals vitamine A, C en E (vitamine A in de vorm van bètacaroteen). Die bestrijden vrije radicalen.
o Houd bij hoe het met de lucht in uw woonomgeving gesteld is. Probeer de bewaking te volgen van de luchtkwaliteit in uw omgeving (zie www.lml.rivm.nl) Is de vervuilingsgraad hoog, lever dan geen inspanning in de buitenlucht aangezien u meer vervuiling inademt naarmate u sneller ademhaalt.
 
Joanna Evans
 
1Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2006b: 35-56
2J Neurol Neurosurg Psychiatry, 2003; 74 (3): 317-21
3Drug Ther Bull, 2009; 47: 122-125
4Lancet Neurol, 2007; 6: 487-493
5Lancet, 2006; 367: 320-326
6Am J Epidemiol, 1996; 143: 860-869
6Stroke, 1998; 29: 2049-2054
7Arch Intern Med, 2007; 167: 1420-1427
8Stroke, 2003; 34: 1586-1592
9JAMA, 1999; 281: 53-60
10JAMA, 2000; 284: 1534-1540
11Prev Med, 1999; 28: 520-529
12JAMA, 2002; 288: 3130-3136
13Stroke, 1995; 26: 778-782
14Stroke, 2002; 33: 2351-2356
15Am J Clin Nutr, 1993; 57: 47-53
16Lancet, 2007; 369: 1876-1882
17Ann Intern Med, 2006; 145: 372-385
18Arzneim Forsch, 1993; 43: 119-122
19Haemostasis, 1989; 19: 219-223
20Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids, 1989; 35: 183-185
21Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi, 1993; 13: 413-414, 388-389
22J Tradit Chin Med, 1986; 6: 235-238
23Stroke, 2000; 31: 568-573
24Arch Intern Med, 2000; 160: 2749-2755
25Curr Vasc Pharmacol, 2009; 7: 414-422
26BMJ, 2003; 327: 1228-1229
27Stroke, 2009; 40: 1986-1990
28Tob Induc Dis, 2004; 2: 7
29Stroke, 2003; 34: 2776-2780

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Systeemdenken in de geneeskunde

Een chronische aandoening kun je vaak beter oplossen als je naar de film van het leven kijkt, in plaats van naar een foto van het huidige moment. Dan wordt duidelijk welke factoren een rol speelden in het ontstaan van het ziektebeeld. En ook hoe genezing kan worden...

Leververvetting: Een stille epidemie

Zonder het te weten heeft een vijfde van de Nederlanders te maken met een leveraandoening. Door een voeding rijk aan slechte suikers en vetten slaat de lever op hol en produceert hij grote hoeveelheden vet. Dit vet wordt opgeslagen in de lever waardoor deze vervet en...

Geld staat bovenaan, gezondheid onderaan

De industriële lobby verandert de berichtgeving over de volksgezondheid Dat je tegenwoordig niemand meer kunt vertrouwen, is voor scherpzinnige lezers van Medisch Dossier allang duidelijk. We moeten de adviezen die we krijgen van onze gezondheidsautoriteiten met veel...

Nieuws van Juglen: Acrylamide. Liever niet!

De Europese voedselwaakhond SAFE heeft recent ontdekt dat de hoeveelheid acrylamide in sommige voedingsmiddelen vier tot vijf keer hoger is dan wettelijk toegestaan. Op hun website, www.foodnavigator.com, staat hierover een uitgebreid artikel. Niet alleen in voeding...

Psychedelica als medicijn van de toekomst

Psychedelica worden steeds vaker gebruikt als medicijn. De laatste jaren is er een toename van ceremonies met zogenoemde plantmedicijnen als truffels en ayahuasca. Waar staat de wetenschap en wat kunnen bepaalde middelen doen? Medisch Dossier stelt een aantal vragen...