25-01-2011

Osteoporose: Alternatieve Middelen

Er bestaat een scala aan medicijnen die osteoporose kunnen voorkomen en behandelen, maar ze hebben allemaal hun ongewenste bijwerkingen. Bisfosfonaten, bijvoorbeeld, stoppen het botverlies weliswaar, maar kunnen ernstige botpijn geven, slokdarmkanker, hartritmestoornissen en osteonecrose van het kaakbot (wat inhoudt dat botweefsel zelfs na een kleine ingreep als het trekken van een tand niet meer geneest)1. Gelukkig biedt een aantal combinaties van vitamines en mineralen als strontium en magnesium een alternatief hiervoor.

Calcium is een belangrijk element voor de gezondheid van de botten, al is Annemarie Colbin van mening dat te veel nadruk wordt gelegd op dit mineraal alleen. Er bestaat inderdaad bewijs dat te veel calcium het risico op een botbreuk zelfs kan vergroten2. Voor gezonde botten hebben wij een combinatie van meerdere voedingstoffen nodig: magnesium, fosfor, borium, koper, mangaan en zink, alsmede de vitaminen C, D, K, B6 en foliumzuur. Ook hebben we voldoende eiwit nodig voor een gezond collageen, en gezonde vetten ten behoeve van de opname van vitamine D en de afweer van vrije radicalen die het bot vernietigen (zie het artikel Hoeveel calcium is gezond? in Medisch Dossier februari 2010).
Vitamine D is essentieel voor sterke botten en calciumopname. Een tekort aan deze vitamine is in verband gebracht met osteoporose en een lage minerale botdichtheid bij vrouwen ouder dan vijftig3. Vitamine D zit in voedsel als vis, lever en eieren, maar de beste bron is zonlicht. Slechts vijftien minuten blootstelling van de huid aan de zon is al genoeg voor alle vitamine D die u nodig hebt. ’s Winters heeft u misschien supplementen nodig. Uit onderzoeken blijkt dat voor ouderen 800 IE per dag voldoende is om de hoeveelheid niet-ruggengraatgerelateerde botbreuken met 30 procent te verminderen4. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert vrouwen ouder dan vijftig jaar en mannen ouder dan zeventig jaar, dagelijks 10 microgram vitamine D extra te gebruiken. Aan personen in die leeftijd die reeds osteoporose of een donkere huidskleur hebben of die onvoldoende buiten komen, adviseert de raad zelfs het dubbele5.
Vitamine K is niet alleen van belang voor de bloedstolling, maar speelt ook een belangrijke rol bij het botmetabolisme. In een drie jaar durend onderzoek bij bijna tweehonderd vrouwen in de leeftijd van vijftig tot zestig jaar, verloren degenen die vitamine K1 (fylloquinon 1 mg/dag) én een mineralensupplement plus vitamine D innamen minder bot dan wie een placebo nam ofwel alleen het mineralensupplement plus vitamine D. Vitamine K2 (menatetrenon 45 mg/dag) bevorderde de botdichtheid en verminderde fracturen van de wervelkolom bij lijders aan osteoporose bijna even effectief als etidroninezuur (een calciumregulerend middel), maar zonder de bijwerkingen van dit bisfosfonaat6. Vanwege de stimulerende werking op de bloedstolling door vitamine K, moet dit nooit in combinatie met bloedverdunners worden genomen. Goede bronnen van vitamine K zijn groene bladgroente (vitamine K1), kwark, kaas en gefermenteerde sojaproducten, zoals natto (vitamine K2).
Strontium blijkt een tweevoudige werking te hebben, doordat dit zorgt voor zowel de botopbouw als vermindering van de botafbraak7. In een onderzoek van drie jaar bleek bij 1649 vrouwen na de overgang die osteoporose hadden, inname van twee maal per dag 2 g strontiumranelaat oraal (een receptmedicijn) de mineralendichtheid van het bot te verbeteren, en het risico op een fractuur ten opzichte van een placebo met meer dan 40 procent te verlagen8. De bijwerkingen echter waren diarree, misselijkheid en zelfs geheugenverlies bij langdurig gebruik9. Eerder kwam dit middel negatief in het nieuws toen het Europees Bureau voor geneesmiddelenbeoordeling (EMEA) waarschuwde voor overgevoeligheidsreacties. Natuurlijke bronnen van strontium zijn volkoren, peterselie, vis, paranoten en sla.

1Curr Opin Rheumatol, 2009; 21: 363-368
2Am J Epidemiol, 1997; 145: 926-935
3Joint Bone Spine, 2008; 75: 567-572
4Ann Med, 2005; 37: 278-285
5www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/samenvatting%20vitamineD.pdf
6Calcif Tissue Int, 2003; 73: 21-26
7J Orthop Sci, 2001; 6: 487-492
8Bone, 2008; 42: 129-138
9Drugs, 2010; 70: 733-759

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Uitgelezen; Wie ben ik als niemand kijkt

Liesbeth Woertman onderzoekt in dit boek het leven van vrouwen in vooral de derde levensfase (na de pensionering) en de laatste vierde levensfase (vanaf ongeveer 75 jaar). Wat betekent het voor hen om een ouder lichaam te hebben in een tijd van geseksualiseerde,...

Basisrecept voor elke dag

Heb jij dat ook aan het begin van een nieuw jaar? Ik sta altijd een beetje te trappelen van ongeduld. Wat zal het nieuwe jaar aan bijzondere ontmoetingen en ontwikkelingen met zich meebrengen? Voor wat voor uitdagingen komen we te staan? Hoe zullen de seizoenen...

Innerlijke reis; ik blijf me verwonderen

Een tante gaf Kor Koetje een boek uit de boedel van een boer, en dat bracht hem in zijn tienerjaren op het pad van de natuurgeneeskunde. Het was Homeopathie in de praktijk van dr. J. Voorhoeve uit de jaren 20 van de vorige eeuw. Koetjes’ schoonzus was zijn eerste...

Boezemfibrileren vaak niet opgemerkt

Atriumfibrilleren, of boezemfibrilleren, is een veelvoorkomende volksziekte bij mensen op hogere leeftijd. Het wordt niet altijd opgemerkt door de arts of de patiënt. Boezemfibrilleren is goed behandelbaar, maar onbeschermd is er een sterk verhoogde kans op...