25-01-2011

Osteoporose: Alternatieve Middelen

Er bestaat een scala aan medicijnen die osteoporose kunnen voorkomen en behandelen, maar ze hebben allemaal hun ongewenste bijwerkingen. Bisfosfonaten, bijvoorbeeld, stoppen het botverlies weliswaar, maar kunnen ernstige botpijn geven, slokdarmkanker, hartritmestoornissen en osteonecrose van het kaakbot (wat inhoudt dat botweefsel zelfs na een kleine ingreep als het trekken van een tand niet meer geneest)1. Gelukkig biedt een aantal combinaties van vitamines en mineralen als strontium en magnesium een alternatief hiervoor.

Calcium is een belangrijk element voor de gezondheid van de botten, al is Annemarie Colbin van mening dat te veel nadruk wordt gelegd op dit mineraal alleen. Er bestaat inderdaad bewijs dat te veel calcium het risico op een botbreuk zelfs kan vergroten2. Voor gezonde botten hebben wij een combinatie van meerdere voedingstoffen nodig: magnesium, fosfor, borium, koper, mangaan en zink, alsmede de vitaminen C, D, K, B6 en foliumzuur. Ook hebben we voldoende eiwit nodig voor een gezond collageen, en gezonde vetten ten behoeve van de opname van vitamine D en de afweer van vrije radicalen die het bot vernietigen (zie het artikel Hoeveel calcium is gezond? in Medisch Dossier februari 2010).
Vitamine D is essentieel voor sterke botten en calciumopname. Een tekort aan deze vitamine is in verband gebracht met osteoporose en een lage minerale botdichtheid bij vrouwen ouder dan vijftig3. Vitamine D zit in voedsel als vis, lever en eieren, maar de beste bron is zonlicht. Slechts vijftien minuten blootstelling van de huid aan de zon is al genoeg voor alle vitamine D die u nodig hebt. ’s Winters heeft u misschien supplementen nodig. Uit onderzoeken blijkt dat voor ouderen 800 IE per dag voldoende is om de hoeveelheid niet-ruggengraatgerelateerde botbreuken met 30 procent te verminderen4. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert vrouwen ouder dan vijftig jaar en mannen ouder dan zeventig jaar, dagelijks 10 microgram vitamine D extra te gebruiken. Aan personen in die leeftijd die reeds osteoporose of een donkere huidskleur hebben of die onvoldoende buiten komen, adviseert de raad zelfs het dubbele5.
Vitamine K is niet alleen van belang voor de bloedstolling, maar speelt ook een belangrijke rol bij het botmetabolisme. In een drie jaar durend onderzoek bij bijna tweehonderd vrouwen in de leeftijd van vijftig tot zestig jaar, verloren degenen die vitamine K1 (fylloquinon 1 mg/dag) én een mineralensupplement plus vitamine D innamen minder bot dan wie een placebo nam ofwel alleen het mineralensupplement plus vitamine D. Vitamine K2 (menatetrenon 45 mg/dag) bevorderde de botdichtheid en verminderde fracturen van de wervelkolom bij lijders aan osteoporose bijna even effectief als etidroninezuur (een calciumregulerend middel), maar zonder de bijwerkingen van dit bisfosfonaat6. Vanwege de stimulerende werking op de bloedstolling door vitamine K, moet dit nooit in combinatie met bloedverdunners worden genomen. Goede bronnen van vitamine K zijn groene bladgroente (vitamine K1), kwark, kaas en gefermenteerde sojaproducten, zoals natto (vitamine K2).
Strontium blijkt een tweevoudige werking te hebben, doordat dit zorgt voor zowel de botopbouw als vermindering van de botafbraak7. In een onderzoek van drie jaar bleek bij 1649 vrouwen na de overgang die osteoporose hadden, inname van twee maal per dag 2 g strontiumranelaat oraal (een receptmedicijn) de mineralendichtheid van het bot te verbeteren, en het risico op een fractuur ten opzichte van een placebo met meer dan 40 procent te verlagen8. De bijwerkingen echter waren diarree, misselijkheid en zelfs geheugenverlies bij langdurig gebruik9. Eerder kwam dit middel negatief in het nieuws toen het Europees Bureau voor geneesmiddelenbeoordeling (EMEA) waarschuwde voor overgevoeligheidsreacties. Natuurlijke bronnen van strontium zijn volkoren, peterselie, vis, paranoten en sla.

1Curr Opin Rheumatol, 2009; 21: 363-368
2Am J Epidemiol, 1997; 145: 926-935
3Joint Bone Spine, 2008; 75: 567-572
4Ann Med, 2005; 37: 278-285
5www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/samenvatting%20vitamineD.pdf
6Calcif Tissue Int, 2003; 73: 21-26
7J Orthop Sci, 2001; 6: 487-492
8Bone, 2008; 42: 129-138
9Drugs, 2010; 70: 733-759

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Het laatste woord; Patiënten en cliënten zijn vooral mensen

Als mens hebben we veel rollen. We zijn ouder en/of kind, partner, grootouder, buurman of -vrouw, collega, teammaat en nog veel meer. Op het moment dat iemand ernstig ziek wordt, blijft er vaak nog maar één rol over: die van patiënt. Voor iedereen is de zieke mens...

Eten als medicijn

De overgang vormt een kantelpunt in de gezondheid van elke vrouw. In Eten als medicijn: overgang legt gynaecoloog drs. Dorenda van Dijken uit hoe het vrouwenlichaam in deze levensfase verandert. Met haar adviezen én 75 recepten van culinair journalist Janneke...

Groeien met psychosynthese

In een souterrain aan de Amsterdamse Lijnbaansgracht zit de psychosynthese praktijk van Wim Verbeek (61). Een trap voert naar beneden, de wachtruimte in. Daarachter ligt zijn praktijk, warm en zacht verlicht. Verbeek, stevige handdruk en vriendelijke oogopslag, gaat...

Luister (niet) altijd naar je gevoel; Deel 1

In dit eerste deel van een tweeluik over ‘luisteren naar je gevoelens’ legt Cindy de Waard uit waarom dit zo belangrijk is. En waarom het niet altijd verstandig is om naar je gevoel te luisteren. Zij bekijkt het onderwerp vanuit een holistisch perspectief, met...

Je knie heeft zorg nodig

Vorig jaar kwam een man van 43 weer terug in mijn praktijk. Vier jaar eerder was hij bij mij geweest met knie-artroseklachten. De specialist had hem gezegd dat er geen genezing mogelijk was. Bezoeken aan meerdere behandelaars en acupuncturisten hadden hem ook niet...

Medisch Dossier avatar

Over de auteur