Tijdens speltherapie vinden kinderen hun taal in spel, en krijgen ouders waardevolle inzichten in hun eigen rol.
Door: Mimi van Dijk
Dat Renate de Koning-Boeters (51) met kinderen wilde werken, wist ze al van jongs af aan. Tijdens een van haar eerste stages kwam ze in aanraking met een speltherapeut en zag ze wat dat losmaakte bij kinderen. Meteen wist ze: dit wil ik later ook. Nu runt ze haar eigen praktijk Vrij Spel in Den Haag, waar ze kinderen speltherapie biedt, inclusief ouderbegeleiding.
Taal van het kind
Speltherapie is een laagdrempelige vorm van psychotherapie voor kinderen tussen de drie en elf jaar. ‘Kinderen kunnen niet over hun gevoelens praten zoals volwassenen dat doen. Ze uiten hun gevoelens door te spelen. Spel is de taal van het kind’, begint Renate.
Speltherapie is bovendien een manier om ouders inzicht te geven in het – voor hen vaak onverklaarbare – gedrag van hun kind. ‘Ik wil laten zien wat er schuilgaat achter gedrag dat ouders niet kunnen plaatsen. Kinderen willen vaak wel vertellen waar ze mee zitten, maar hebben daar nog geen woorden voor. Via spel lukt dat wél.’
Gemak
Renate vertelt dat kinderen het eigenlijk allesbehalve vervelend vinden om naar de praktijk te komen. Hoogstens een beetje spannend in het begin, maar dat gevoel verdwijnt snel. De praktijkruimte is licht, voelt huiselijk en staat vol speelgoed. Ook de entree van de praktijk is uitnodigend.
Over elk detail is nagedacht om kinderen en ouders zo veel mogelijk op hun gemak te stellen. ‘Er moet een basisveiligheid zijn. Die neem ik mee de spelkamer in’, zegt Renate.
Kinderen uiten hun gevoelens door te spelen
Kinderen zien dit niet als therapie, maar als een speeluurtje. En juist dát is de kracht van speltherapie: kinderen vinden het leuk om te komen en worden tegelijkertijd goed geholpen bij de problemen waar ze tegenaan lopen.
Dat kan van alles zijn, maar meestal zijn het kinderen die sociaal-emotioneel vastlopen, geeft Renate aan. ‘Hier komen kinderen die bijvoorbeeld worstelen met een scheiding, een overlijden of ziekte in hun omgeving.’
Vrij Spel is onderdeel van verzamelpraktijk Rondom het Kind, waar ook kinder- en jongerentherapeuten, een systeemtherapeut en psycholoog NIP, een orthopedagoog, lichaamswijs coach, ademtherapeut én een andere speltherapeut werken. Ze versterken elkaar door onderling samen te werken.
Renate ziet dit dan ook als kracht van de plek, omdat vrijwel alle zorg voor kind én ouder hier onder één dak te vinden is.
Emotieregulatie
Een belangrijk onderdeel van speltherapie is emotieregulatie. ‘Ik leer kinderen omgaan met hun gevoelens: ze herkennen én erkennen. Daarbij neem ik ouders bij de hand.’
Minstens zo belangrijk is de observatie die vooraf plaatsvindt. ‘Het kind bepaalt de weg in de spelkamer, en ik volg. Ik stem af op de belevingswereld van het kind en kijk wat het gaat doen. Alles wat een kind in die observatiefase laat zien, zegt mij iets en helpt mij het kind te leren kennen. Dat gaat allemaal non-verbaal.’
Vervolgens koppelt ze dat terug naar de ouders. ‘Ik vertaal het spel voor ouders; ik praat dus namens het kind. Zij krijgen inzichten in het gedrag van hun kind én in hun eigen handelen als opvoeder. En wat de invloed daarvan is.’
Opluchting
Hoewel de speltherapie voornamelijk bedoeld is voor kinderen van drie tot en met elf jaar, heeft Renate iets voor me bedacht, zodat ik, ondanks dat ik volwassen ben, een deel van de speltherapie kan ervaren. ‘Want in iedere volwassene schuilt een kind’, aldus Renate.
Ze zet een bak zand voor me op tafel en vraagt of ik met speelgoed een situatie wil uitbeelden waar ik in mijn leven tegenaan loop. Ik zou liegen als ik zeg dat ik het niet ongemakkelijk voelde in het begin. Wanneer had ik voor het laatst met speelgoed gespeeld? Laat staan om daarmee mijn gevoelens uit te drukken.
Toch verdwijnt dat gevoel snel. Ik ben verrast door wat het speelgoed bij me losmaakt, maar vooral door hoe snel mijn belevingswereld op gang komt. Speelgoed krijgt ineens betekenis. Het doet me denken aan iets wat Renate eerder zei: dat kinderen de behoefte voelen om iets ‘uit te spelen’, zoals nare emoties of trauma. En dat het erg kan opluchten wanneer dat lukt.
Voor een buitenstaander zou mijn bak zand waarschijnlijk één groot vraagteken zijn: een verzameling Playmobil-poppetjes, dieren en stressballen. Maar voor mij was het glashelder. Ik zag ineens precies waar ik momenteel tegenaan loop.
Het was fijn om in die spelkamer even terug te gaan naar mijn gevoel en het weer even helder te krijgen. Maar dat ik dat met speelgoed kon bereiken, had ik vooraf niet kunnen bedenken.
Met een opgelucht gevoel liep ik naar buiten. Ik dacht aan alle kinderen die hier net zo opgelucht de deur uitlopen, en die bij Renate na elke sessie weer een stapje verder komen. ●
Meer informatie:
