Oorsprong pandemie: tóch labwerk?

Lab versus natuurlijk

Twee jaar terug begon de discussie over de herkomst van het coronavirus SARS-CoV-2 te kantelen. Tot medio 2021 had de lablek-hypothese de status van ‘desinformatie’. Aanhangers van deze theorie waren ‘complotdenkers’ en hun uitingen op sociale media werden gecensureerd. Ook in vrijwel alle gedrukte en audiovisuele media was een ‘natuurlijke’ oorsprong van het coronavirus vanzelfsprekend. Maar toen ontstonden scheurtjes in de blokkade. Inmiddels is de lablek-theorie de bovenliggende verklaring.

De eerste journalist die de mediablokkade op de lablektheorie serieus durfde te doorbreken, was Nicholas Wade. De voormalig wetenschapsjournalist van The New York Times gooide in mei 2021 op zijn website de discussie open (https://bit.ly/3UFJJBj).

In een uiteenzetting van ruim 11.000 woorden droeg Wade verschillende argumenten aan voor een kunstmatige oorsprong van het virus. Daarbij wees hij onder meer op onnatuurlijke kenmerken van het spike-eiwit (de kenmerkende uitsteeksels aan de buitenkant van het virus). Wade legde tevens uit waarom we dit nergens hadden kunnen lezen: hij klapte uit de school over de ‘omertà’ van de virologen.

Het Italiaanse woord ‘omertà’ betekent ‘zwijgplicht’, en is gelieerd aan het gesloten bastion van de maffia. Wade legde uit dat ook virologen samen een gesloten wereld vormen: ‘Ze schrijven artikelen in dezelfde tijdschriften. Ze wonen dezelfde conferenties bij. Ze hebben gemeenschappelijke belangen in het zoeken naar fondsen van overheden en in een niet te zware belasting met veiligheidsvoorschriften.’ Wie in deze wereld beroering teweegbrengt door lastige politieke kwesties aan te snijden, loopt volgens Wade het risico ‘dat zijn onderzoekbeurs niet wordt verlengd en zijn onderzoekcarrière beëindigd’.

Met andere woorden: op het doorbreken van de ‘virologische omertà’ staat een hoge prijs. In zijn conclusie vatte Wade samen wie allemaal belang hebben bij het doodzwijgen van de bakermat van het SARS-CoV-2 virus: ‘Zoals nu wellicht duidelijk is, zijn er veel mensen die reden hebben om er niet over te praten. De lijst wordt natuurlijk aangevoerd door de Chinese autoriteiten. Maar virologen in de Verenigde Staten en Europa hebben geen groot belang bij het ontketenen van een publiek debat over de gain-of-function experimenten die hun gemeenschap al jaren uitvoert.’ Bij de term ‘Europa’ mag je gerust nadrukkelijk denken aan Nederland, dat al jarenlang een prominente plaats inneemt in het ‘gain-of-function’-landschap.

Bij dit type labonderzoek ‘winnen’ virussen – wetenschappelijk gesproken – ‘aan functionaliteit’ (= ‘gain-of-function’). Dit betekent dat een virus genetisch wordt veranderd en gevaarlijker gemaakt voor mensen, om het beter te kunnen bestuderen en eventueel preventief vaccins te ontwikkelen. Het laat zich raden dat niet iedereen enthousiast is over deze virologische experimenten. De hamvraag: is het niet riskant dat onderzoekers in laboratoria virussen gevaarlijker maken?

Nederlandse connectie

Wade kreeg navolging nadat hij de mediablokkade had doorbroken. Zo verscheen in juni 2021 in The Wall Street Journal een opiniestuk, getiteld: ‘De wetenschap suggereert een lek in het Wuhan lab’. De ondertitel: ‘Het Covid-19 pathogeen heeft een genetische voetafdruk die nog nooit is waargenomen bij een natuurlijk coronavirus’ (https://on.wsj.com/3oiqZfc). De auteurs Steven Quay en Richard Muller, oude rotten uit de labwereld, concludeerden dat het spike-eiwit van het SARS-CoV-2 virus in het lab was veranderd door invoeging van een genetische sequentie.

Hierdoor was het coronavirus veel besmettelijker geworden voor mensen. Ze schreven: ‘Sinds 1992 zijn er minstens elf afzonderlijke experimenten geweest waarbij op dezelfde plaats een speciale sequentie is toegevoegd. Het eindresultaat waren altijd supervirussen.’ Welnu: bij die elf experimenten waren ook Nederlandse onderzoekers betrokken. Zo hadden drie Utrechtse virologen, in samenwerking met twee vakgenoten uit de VS, in 2000 een primeur toen ze er als eersten in slaagden om het spike-eiwit van een muizen-coronavirus genetisch te veranderen.1

Hierna kon dit virus katten besmetten. Peter Rottier, één van de Utrechtse virologen, werkte vervolgens bijna twintig jaar ‘nauw samen’ met het inmiddels vermaarde Wuhan Institute of Virology (WIV) in China. Ook in 2019 bracht hij er een bezoek (https://bit.ly/3mIz10c).

Op het doorbreken van de ‘virologische zwijgplicht’ staat een hoge prijs

‘Gefabriceerde doemdag’

Het meest geruchtmakende ‘supervirus’ ooit ontwikkeld in een lab, werd echter gemaakt in Rotterdam. Het leverde viroloog Ron Fouchier, plaatsvervangend hoofd van de afdeling Viroscience van het ErasmusMC, in 2012 zelfs een vermelding op in TIME: hij prijkte plotsklaps op de lijst van ‘100 meest invloedrijke personen’ (https://bit.ly/3UGGd9M).

Fouchier, ooit binnengehaald in het ErasmusMC door Ab Osterhaus, had het gevreesde vogelgriepvirus A/H5N1 genetisch weten te veranderen en gevaarlijker gemaakt. Het leidde tot grote internationale ophef. Zo waarschuwde The New York Times op 8 januari 2012 in een redactioneel commentaar voor de risico’s van dit onderzoek (https://nyti.ms/2Xc22PR). ‘Een gefabriceerde doemdag’, luidde de kop. ‘Wij zijn bijna altijd voorstander van onbelemmerd wetenschappelijk onderzoek en open publicatie van de resultaten’, luidde het commentaar. ‘In dit geval lijkt het erop dat het onderzoek nooit had mogen plaatsvinden omdat de potentiële schade zo catastrofaal is en de potentiële voordelen van het bestuderen van het virus zo speculatief zijn.’ De Amerikaanse overheid (die het onderzoek had gefinancierd) hield de Rotterdamse publicatie aanvankelijk tegen, maar in juni 2012 werd deze toch gepubliceerd in Science.2

Met Osterhaus als één van de coauteurs. De ophef droeg bij aan de ban die president Obama in 2014 instelde op financiering van ‘gain-of-function’- onderzoek (en die uiteindelijk gold tot 2018). De ban werkte in de hand dat dit type onderzoek vanuit de VS werd uitbesteed aan het lab in Wuhan, met viroloog Peter Daszak van EcoHealth Alliance als ‘oliemannetje’.

‘Cover-up teleconferentie’

Tijdens de coronacrisis koos viroloog Fouchier voor de anonimiteit. Goede bekenden uit het ErasmusMC speelden intussen de eerste viool: labhoofd Marion Koopmans drukte in het OMT én de media haar stempel op het coronabeleid, evenals IC-baas Diederik Gommers. Ook bestuursvoorzitter Ernst Kuipers werd een prominent gezicht, als initiatiefnemer van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Osterhaus was bijna dagelijks op tv.

Tot diep in de coronacrisis bleef het stil rond Fouchier. Maar halverwege 2021 dook zijn naam ineens op in de zogenaamde ‘Fauci-mails’. Na een Amerikaanse WOB-procedure (‘FOIA’) kwamen ruim drieduizend pagina’s beschikbaar met mails van en aan ‘corona-paus’ Anthony Fauci, een overtuigd promotor/financier van ‘gain-of-function’-onderzoek. Ze boden nieuwe, explosieve informatie. Niet alles in de mails was leesbaar: diverse passages bleken zwartgelakt. Enkele pagina’s waren zelfs integraal gezwart: 3130- 3133 (https://bit.ly/41CfZY6).

Ze bevatten de notities die Fouchier maakte van een geheime teleconferentie die plaatsvond op zaterdag 1 februari 2020, dus heel vroeg in de pandemie. Dankzij de inzet van Amerikaanse onderzoeksjournalisten en republikeinse politici is inmiddels veel bekend over deze zogenaamde ‘cover-up teleconferentie’.

Zo verscheen in maart 2022 een informatieve ‘lablek-longread’ van Vanity Fair (https://bit.ly/43Cq0Xg). Die longread leert dat halverwege januari 2020 Robert Redfield, toenmalig directeur van de CDC (het Amerikaanse RIVM), een lablek als de meest waarschijnlijke oorzaak van de Chinese virusuitbraak beschouwde. Hij lichtte zijn visie toe in telefoongesprekken met Fauci, Tedros Adhanom Ghebreyesus (hoofd WHO) en Jeremy Farrar (directeur Welcome Trust – een Britse variant van de Gates Foundation). Fauci was dus vroegtijdig gealarmeerd. Maar op vrijdagavond 31 januari joeg een plotselinge mail van viroloog Kristian Andersen hem toch de stuipen op het lijf: Andersen had onnatuurlijke dingen gevonden in het nieuwe coronavirus. En hij was niet de enige, zo mailde hij.

Ook collega-virologen Bob Garry, Edward Holmes en Mike Ferguson vonden dat het nieuwe virus niet aansloot bij de evolutietheorie. Kort na middernacht sloeg Fauci alarm bij een naaste collega. ‘IMPORTANT’, typte hij in het onderwerpveld. Daarna ging het snel. Farrar nam namens de Welcome Trust de regie in handen en nodigde een groepje bevriende virologen uit voor een geheime (‘total confidence’) teleconferentie, die de volgende dag al zou plaatsvinden. Opvallend was dat slechts een paar Amerikanen werden geïnviteerd. CDC-baas Redfield – nota bene zelf viroloog – werd niet eens geïnformeerd over de besloten sessie. Onder de deelnemers waren onder meer twee functionarissen van de Welcome Trust (Schreier en Ferguson), de Duitse viroloog Christian Drosten, en vanuit Nederland Koopmans en Fouchier. Alle deelnemers waren op een of andere manier betrokken bij ‘gain-offunction’- onderzoek.

‘Hun agenda’

In de dagen na de teleconferentie was er druk mailverkeer tussen de deelnemers, en werden in de ‘cc’ extra mensen toegevoegd van Welcome Trust, onder wie een tekstschrijver. Al op 9 februari 2020 verscheen een preprint van een Nature-artikel, met als auteurs vier deelnemers aan de teleconferentie (Andersen, Garry, Rambaut en Holmes).3 Ze bleken binnen een week van mening veranderd en benadrukten ineens de natuurlijke oorsprong van het virus. Op 19 februari volgde een brief in The Lancet waarin de lablek-theorie werd afgedaan als ‘complottheorie’.4 De brief werd ondertekend door 27 wetenschappers, onder wie viroloog Bart Haagmans van het Erasmus MC, Drosten en Farrar. Dankzij de Vanity Fair-longread weten we dat deze brief was ‘ingestoken’ door Daszak, de baas van EcoHealth Alliance die Amerikaans onderzoeksgeld voor ‘gain-of-function’-onderzoek naar Wuhan had gesluisd.

De publicaties in Nature en vooral The Lancet deden hun ‘werk’: de lablek-theorie verhuisde naar het domein van de ‘desinformatie’. Achteraf vindt Redfield dat de ondertekenaars van The Lancet-brief handelden ‘in tegenspraak met de wetenschap’. Volgens de kritische viroloog Simon Wain-Hobson willen onderzoekers die hameren op de ‘natuurlijke’ oorsprong voornamelijk één ding: aantonen dat de virologie niet verantwoordelijk is voor het veroorzaken van de pandemie. ‘Dat is hun agenda’, aldus Wain-Hobson ín 2022 in Vanity Fair.

Een nieuwe poging deden deze onderzoekers in februari van dat jaar, toen een preprint verscheen van een studie over de Wuhan dierenmarkt als natuurlijke bron van de pandemie (https://bit.ly/3olTHfb). Onder de auteurs waren weer verschillende teleconferentie-deelnemers: Andersen, Garry, Holmes, Rambaut én Koopmans. De NOS deed keurig verslag (https://bit.ly/40gjx1d). Maar verschillende wetenschappers reageerden kritisch, onder wie Chris Martenson die geen spaan heel liet van de studie (https://bit.ly/3A5kTBj). Hij wees er bovendien op dat de studie was gefinancierd door NIAID, het instituut van Fauci.

Moratorium

Intussen zijn we halverwege 2023 en is het ‘lablek-dossier’ weer wat dikker geworden. Zo kunnen we nu – met dank aan de vasthoudendheid van journalist Jimmy Tobias – de voorheen zwartgelakte notities lezen die Fouchier maakte van de teleconferentie van begin 2020 (zie p. 110-112: https://bit.ly/40gjYsn). Het blijkt dat Fouchier zijn collega- virologen destijds probeerde te overtuigen van de onwaarschijnlijkheid van een lablek. Ook verzette hij zich tegen een voortgaand debat hierover.

Het zou topwetenschappers maar afleiden van hun belangrijke werk en ‘onnodige schade toebrengen aan de wetenschap in het algemeen en de wetenschap in China in het bijzonder’, aldus zijn notities. Martenson besprak ze uiterst kritisch (vanaf 29 min.: https://bit.ly/3GQwxUi). Ook weten we vanaf begin maart dat volgens de FBI de oorsprong van de pandemie ‘hoogstwaarschijnlijk’ is toe te schrijven aan een ongeluk in een laboratorium (https://fxn.ws/3mGQExy).

Een week later vond de eerste ‘hearing’ plaats van de Amerikaanse Congrescommissie die onderzoek doet naar de oorsprong van SARS-CoV-2. Gehoord werden onder anderen Nicholas Wade en Robert Redfield (https://bit.ly/3GT9A37). Ze draaiden niet om de feiten heen. Ook in zijn schriftelijke statement benadrukte Redfield te geloven dat de pandemie is veroorzaakt door ‘gain-of-function’-onderzoek. Hij pleit daarom voor een moratorium op deze tak van wetenschapsbeoefening (https://bit.ly/41mlBq4).

‘Gerechtigheid en verantwoording’

Half maart dook ineens nieuw ’bewijs’ op voor een natuurlijke oorsprong van het virus. ‘Het coronavirus is waarschijnlijk via wasbeerhonden bij de mens terechtgekomen’, meldde onder meer De Telegraaf. In een interview met het Amerikaanse nieuwskanaal The Hill liet Redfield weten niet onder de indruk te zijn (https://bit.ly/43RWwVF). Hij bleef bij zijn getuigenis, en deed er nog een schepje bovenop: hij waarschuwde voor een nieuwe, grotere pandemie die volgens hem wederom haar oorsprong kan vinden in een lab.

Het onderstreept de urgentie van het lablek-dossier: inzicht in de ontstaansgeschiedenis van het SARS-CoV-2 virus kan herhaling helpen voorkomen. En trouwens: hebben nabestaanden van Covid-slachtoffers niet het recht te weten waaraan hun naasten zijn bezweken? Volgens de getuigenis die voormalig directeur van de Amerikaanse National Intelligence John Ratcliffe op 18 april aflegde voor de Congrescommissie, verdienen nabestaanden ‘de waarheid, gerechtigheid en verantwoording’ (https://bit.ly/3MRSuq1).

Ratcliffe is overtuigd van een lablek, zoals inmiddels zovelen. Laten we daarom ook de patiënten met long covid niet vergeten: hebben zij ‘pech’ gehad? Als hun lot te wijten is aan een ongelukkige, maar natuurlijke loop der dingen kun je spreken van pech.

Maar als ze lijden aan de naweeën van een knutselvirus, niet méér. Dan hebben we te maken met iets anders. En hebben ze alle reden om op zoek te gaan naar genoegdoening. Een vleermuis kun je namelijk niet voor de rechter dagen, maar Fauci & Daszak c.s. eventueel wél.

Bronnen

1. Kuo, L. et al. (2000). Retargeting of Coronavirus by Substitution of the Spike Glycoprotein Ectodomain: Crossing the Host Cell Species Barrier. J Virol. 74(3):1393-1406.
2. Herfst, S. et al. (2012). Airborne Transmission of Influenza A/ H5N1 Virus Between Ferrets. Science, 336(6088):1534-1541.
3. Andersen, K. et al. (2020). The proximal origin of SARS-CoV-2. Nature Medicine, 26:450-452.
4. Calisher C, Carroll D, [..], Turner M. (2020). Statement in support of the scientists, public health professionals, and medical professionals of China combatting COVID-19. The Lancet, vol. 395 (10226):E42-E43.

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Toine de Graaf

Ketogeen voor het brein?

Hoezo Ketogeen? Deel 1

Long-covid of long-vax?

Medicatie en suppletie voor de schildklier

Terugblik op de pandemie

Spierherstel het hele bewegen telt

Bij botbreuken ligt de focus vaak op herstel van het gewricht, zonder aandacht voor spierkrachtverlies. Maar als je noodgedwongen niet kunt bewegen, neemt de spiermassa razendsnel af. Gevolg: onnodig lang revalideren. Daar weet fervent hardloper Heidy van Beurden...

Vroeg kinderlijk trauma

Jaarlijks zijn 118.000 kinderen tot 18 jaar slachtoffer van vroegkinderlijk trauma. Het werkelijke aantal ligt veel en veel hoger. Veel gevallen blijven ongezien, onopgemerkt en onbehandeld. Met alle negatieve effecten van dien. Vooral trauma dat in de eerste zeven...

Uitgelezen: De helende kracht van de adem

Mijn boek De helende kracht van de adem biedt een grote verscheidenheid aan eenvoudige, directe en diepgaande oefeningen met de adem (Sanskriet: prana, Tibetaans: lung). Deze oefeningen kunnen het welzijn van lichaam, energie en geest op verschillende niveaus...

Toine de Graaf avatar

Over de auteur

Drs. Toine de Graaf is fulltime freelancejournalist, gespecialiseerd in gezondheidszorg, medische onderzwerpen en voeding. Hij schreef onder andere het boek ''De kracht van de alternatieven'' vanuit zijn interesse voor de alternatieve en complementaire geneeskunde. Je vindt dit boek in onze webshop.
Lees meer artikelen van Toine de Graaf