Juist in de donkere wintermaanden is het extra belangrijk bewust licht op te nemen. In Gezonder en langer leven met Ayurveda laat arts en ayurvedaleraar Avanti Kumar-Singh zien hoe ochtendzon en prana onze celklokken voeden en in balans houden. Met eenvoudige routines toont ze hoe je je vitaliteit versterkt, ook als de dagen kort zijn.

Vaak beschouwen we ouder worden als een onplezierig gebeuren, met een steeds langere lijst van kwalen en voorgeschreven medicijnen. De gerenommeerde ayurvedische arts Avanti Kumar-Singh nodigt ons uit om deze overtuiging te herzien. Ze leert ons hoe het mogelijk is onze tweede levensfase te verwelkomen als een periode vol vitaliteit en wijsheid.

Zon toevoegen

Kumar-Singh werkte als arts op de spoedeisende hulp toen ze een gezondheidscrisis doormaakte waarop de westerse geneeskunde geen antwoord had. Haar zoektocht voerde haar naar de ayurveda, de oude gezondheidsleer uit Zuid-Azië, waar haar roots liggen. Nu is ze ayurvedaleraar en wil ze deze heilige kennis delen. ‘De essentie van ayurveda is dat we niet losstaan van de natuur,’ aldus Kumar-Singh. ‘Als we in harmonie met de natuur leven, zijn we vitaal en hebben we een optimale gezondheid.’

In Gezonder en langer leven met Ayurveda vertaalt ze haar expertise naar gemakkelijk aan te leren gewoonten die je de rest van je leven kunt volhouden. Zo kunnen aanpassing van je voeding en eenvoudige dagelijkse routines en oefeningen je celherstel bevorderen en ontstekingen verminderen: de basis van de formule voor een gezond en lang leven. In het volgende fragment geeft ze een praktische uitwerking van deze inzichten.

Kijk naar de ochtendzon voor lichtenergie & prana

Door de eeuwen heen heeft de mens de zon vereerd, zelfs aanbeden. Mensen hebben altijd begrepen dat er geen leven op aarde zou zijn zonder de warmte en het licht van de zon. De zon reguleert niet alleen het klimaat en de weerpatronen, maar verandert ook de seizoenen en verwarmt onze wateren. Ze levert lichtenergie voor de groei van planten door middel van de fotosynthese, die op haar beurt voedsel en zuurstof levert voor het leven van dieren en mensen. De zon beïnvloedt ook ons inwendige circadiaanse ritme, dat op elke cel van ons lichaam van invloed is. Daarom veroorzaakt een niet synchroon of ontregeld circadiaans ritme een reeks problemen die beginnen in de cellen en zich verplaatsen naar elk orgaan en systeem in het lichaam, wat resulteert in vermoeidheid en een laag energieniveau, slaap- en stemmingsstoornissen, een verstoorde hormoonhuishouding, spijsverteringsproblemen, een verminderde immuunfunctie en cognitieve stoornissen. In de ayurveda wordt de zon gezien als essentieel voor het leven, omdat ze een belangrijke bron van prana is. Als we elke dag bewust naar de zon kijken, overspoelen we onszelf met lichtenergie en prana om onze interne celklokken te resetten en in stand te houden. Dit bevordert onze gezondheid en zorgt ervoor dat we een lang en gezond leven kunnen leiden.

Hoewel de zon een van de belangrijkste bronnen van prana is, genereert ze in feite alle drie de bronnen van prana. Zonder de zon zouden lucht, aarde en water niet bestaan. Zonder de zon is er geen prana. In de ayurveda hebben we toegang tot prana van de zon door in harmonie te leven met haar dagelijkse en seizoensgebonden ritmes. Deze ritmes ontstaan wanneer de aarde om de zon beweegt en om haar eigen as draait.

De dagelijkse baan van de zon aan de hemel wordt weergegeven in de ayurvedische klok, die is opgebouwd uit blokken van vier uur, elk met een overheersende energie die de beste tijden bepaalt voor verschillende functies van de geest, het lichaam en de ziel. Omdat alle dagelijkse functies van de weefsels worden gereguleerd door de stand van de zon aan de hemel en de bijbehorende overheersende energie, is blootstelling aan de zon essentieel voor de optimale voeding van de weefsels. Elke keer dat we natuurlijk licht zien, voeden we alle zeven weefsellagen met prana van de zon. De ogen zijn een belangrijk toegangspunt voor natuurlijk licht en als we door onze moderne levensstijl minder natuurlijk licht zien, raken alle zeven weefsellagen uitgeput. Dit leidt in elk systeem van het lichaam tot voelbare symptomen. Als de onbalans aanhoudt, ontwikkelt zich ziekte in elk systeem.

Op een willekeurige dag doet ons lichaam duizenden verschillende dingen. Op moleculair niveau zet het genen aan en uit.
Op cellulair niveau regelt het wat er in en uit elke cel gaat. Op orgaan- en systeemniveau maakt het hormonen aan, produceert het spijsverteringsenzymen en geeft
het neurochemicaliën af. En zo gaat de lijst maar door. Om dit allemaal voor elkaar te krijgen, heeft het lichaam een dagelijks schema of tijdschema nodig: het circadiaanse ritme.
Er zijn een heleboel factoren die het circadiaanse ritme beïnvloeden, maar de belangrijkste en invloedrijkste factor is blootstelling aan natuurlijk zonlicht via
de ogen. Wanneer er natuurlijk licht op het netvlies valt, sturen neuronen die informatie van de ogen doorgeven aan de hersenen een signaal naar de ‘hoofdklok’ in
de suprachiasmatische kern (scn) van de hypothalamus in de hersenen. Deze hoofdklok stuurt op zijn beurt een signaal naar alle cellen in het lichaam dat ze hun interne
klok moeten resetten en verder moeten gaan met hun geprogrammeerde functies. Meer specifiek stemmen cellen hun activiteiten af op de dag-nachtcyclus, of de
baan van de zon aan de hemel.

Dagelijkse routines geven cellen nieuwe energie

TIP 1
Bij donker opstaan

Wat als het donker is als ik wakker word? Als je wakker wilt worden of toevallig wakker wordt als het buiten nog donker is, doe dan het licht in je huis aan. Zodra de zon is opgekomen, ga je naar buiten en kijk je zo snel mogelijk naar het ochtendzonlicht, want de meeste kunstmatige lampen zenden niet de juiste golflengten uit om de circadiaanse klok te resetten.

TIP 2
Maak een dankbaarheidswandeling

Je hebt toegang tot meerdere bronnen van prana door binnen dertig tot zestig minuten nadat je wakker bent geworden naar buiten te gaan, de natuur in. Als je de mogelijkheid hebt, maak dan elke dag een dankbaarheidswandeling of ga in ieder geval naar buiten. Zo krijg je toegang tot zowel de helende kracht van dankbaarheid als tot de drie belangrijkste bronnen van prana: aarde (en water), lucht en zon.

Uit onderzoek blijkt dat wanneer de celactiviteit niet synchroon loopt met de circadiaanse klok, er defecten kunnen optreden in de celdifferentiatie in de cellen van
het immuunsysteem, de spieren en de huid. Daarnaast zorgt een slechte communicatie tussen de eiwitten van de circadiaanse klok en de hersencircuits die betrokken zijn bij de detectie van voedingsstoffen voor een verminderd herstel van de cellen. Dit doen ze door het effect dat ze hebben op de genen die gerelateerd zijn
aan onze levensduur. Als je de tijd neemt om ’s ochtends vroeg bewust naar natuurlijk zonlicht te kijken, gebruik je een effectief middel om je celklokken optimaal te laten functioneren en hun functie af te stemmen op de circadiaanse hoofdklok.

Dankbaarheidswandelingen versterken je energie en vitaliteit

Kijk naar de ochtendzon als je wakker wordt

Als de zon ’s ochtends laag aan de hemel staat (bij een lage ‘zonnehoek’), is het contrast tussen gele en blauwe lichtgolflengten het grootst. Hierdoor worden specifieke neuronen in de ogen geactiveerd om je circadiaanse klok te resetten voor de nieuwe dag die voor je ligt. Daarom is het belangrijk om na het ontwaken twee tot dertig minuten buiten naar het ochtendzonlicht te kijken. Als je dit binnen de eerste dertig tot zestig minuten na het ontwaken doet, zorg je ervoor dat de circadiaanse functies van de cellen op hun normale dagelijkse tijdstippen worden uitgevoerd. Vergeet niet dat natuurlijk licht in de ogen een reeks processen in gang zet die je hersenen en lichaam vertellen dat er een nieuwe dag
is begonnen.

Praktische toepassing

Maak er een gewoonte van om ’s ochtends naar het zonlicht te kijken en baseer dit op de tijd waarop je wakker wordt, de weersomstandigheden, de tijd van het jaar en je voorkeuren. Als je bijvoorbeeld in een warm klimaat woont of als het zomer is, kun je meestal gewoon naar buiten gaan om naar de ochtendzon te kijken nadat je wakker bent geworden. Maar als het hartje winter is en je op het noordelijk halfrond woont, kan het zijn dat de zon pas later opkomt. Ga dan zodra het licht wordt naar buiten om het ochtendzonlicht op te vangen. Wees flexibel en pas je ochtendroutine aan het seizoen aan, maar probeer het op zoveel mogelijk dagen van het jaar te doen. Het kijken naar zonlicht in de ochtend kun je het beste gedurende twee tot dertig minuten doen, afhankelijk van de hoeveelheid bewolking. Hier zijn een paar algemene richtlijnen:

• Op een heldere, onbewolkte dag is 2 tot 10 minuten ochtendzonlicht voldoende.
• Probeer op een bewolkte dag ongeveer 30 minuten naar het ochtendzonlicht te kijken.
• Het dragen van contactlenzen of een bril is prima, omdat ze het licht meer op het oog focussen.
• Kijk in de richting van de zon, maar nooit direct naar de zon.
• Het duurt vijftig keer langer om de circadiaanse klok te resetten als je door een raam naar de zon kijkt. Dat raad ik je dus af, tenzij het echt niet anders kan.
• Als je twee dagen achter elkaar mist, neemt het heilzame effect af.