Nieuws van Juglen: Aluminium in onze voeding een ziekmaker?

In de meeste huishoudens is wel een rol zilverfolie in de keuken te vinden. Met zilverfolie bedoelen we in feite aluminiumfolie. Veel mensen weten inmiddels dat aluminium en voedsel geen goede combinatie is, maar toch komt ons eten vaak in aanraking met dit metaal. Soms in de fabriek en soms gewoon thuis in de keuken. Is aluminium echt zo slecht of valt het allemaal wel mee?

Wat is aluminium?

Aluminium is een element dat in de scheikunde ook wel het symbool Al krijgt. Het behoort net als ijzer tot de metalen. In aluminium zit geen ijzer, waardoor het niet magnetisch werkt.
Metalen hebben een glimmend uiterlijk en de vorm is door verhitting goed
te manipuleren.

Waarom is aluminium een probleem?

Onderzoekers vermoeden dat regelmatige blootstelling aan aluminium onze gezondheid mogelijk schaadt. Er zijn aanwijzingen dat aluminium in de hersenen kan terechtkomen en daar hersenziektes zoals alzheimer kan aanjagen.1,2,3 Ook zijn er studies die aluminium in verband brengen met ontstekingsprocessen in de darm met als mogelijk resultaat de ziekte van Crohn4,5, hoewel andere studies weer geen link vaststellen.6,7

Een studie onder ex-metaalgieters die hun leven lang met aluminium werkten, bracht aan het licht dat zij niet alleen hoge aluminiumniveaus in hun bloed hadden, ook scoorden zij duidelijk slechter op cognitieve- en geheugentesten.8 Een recente review stelde vast dat aluminium mogelijk naast alzheimer ook andere neurologische klachten kan geven, zoals Multi Sclerose (MS) en de ziekte van Parkinson.9 De onderzoekers raadden uit veiligheidsoverwegingen dan ook aan om direct contact met aluminium zoveel mogelijk te vermijden. Het Amerikaanse agentschap voor toxische stoffen heeft berekend dat de meeste mensen 7 tot 9 milligram aluminium per dag binnenkrijgen.10 Het meeste krijgen we binnen via de voeding, maar hoe komt aluminium in onze voeding?

Bronnen van aluminium in onze voeding

Aluminiumfolie Aluminiumfolie is minder dan 0,2 mm dik, wat overeenkomt met de dikte van papier. Veel mensen bewaren hun voedsel in aluminiumfolie, maar het wordt ook gebruikt om groente te grillen in de oven of het dient als bescherming tegen het uitdrogen van voedsel in de oven. In de horeca wordt voedsel vaak verpakt in aluminium meegegeven om het afkoelen tegen te gaan.

Aluminium verpakkingen Veel voedsel wordt verpakt in aluminium, denk hierbij aan koffie, chocolade, frisdrank, drinkpakken, chipszakken, soepzakken en knijpzakjes. Bij koffie en chips is het versmolten met plastic en heb je niet snel door dat er aluminium in zit. Bij frisdrank is de verpakking weliswaar van aluminium, maar zit er een plasticlaagje omheen, zodat vloeistof niet direct met het aluminium in contact komt. Een veelgebruikte drankverpakking is Tetra Pak, dat uit zes lagen bestaat waaronder plastic en aluminium.11

Aluminium bewaarbakjes Veel kant-en-klaar-gerechten worden bewaard in aluminium bakjes. In veel gevallen is het aluminium voorzien van een kunststof laagje, zodat het voedsel er niet direct mee in aanraking komt. Soms ontbreekt dit laagje en dan kan er direct contact zijn tussen het aluminium en het voedsel. Koffiecupjes De laatste jaren zijn er steeds meer koffiecups van aluminium op de markt. Het begon met Nespresso, maar inmiddels zijn er ook steeds vaker alternatieven zoals de Dolce Gusto van Nestlé. Beide bevatten aluminium.

Kookgerei Nog altijd koken sommige mensen in aluminium pannen. Het voordeel van aluminium is dat het heel licht is en daardoor goed hanteerbaar. Wanneer een aluminium pan voorzien is van een antiaanbaklaag, dan komt het voedsel niet met aluminium in aanraking, maar er zijn ook pannen zonder antiaanbaklaag, die volledig bestaan uit aluminium (vooral pannen voor tijdens het kamperen). Ook bestaan er thermosflessen, drinkflessen, spatels, pollepels en bestek van aluminium.

Kan aluminium in ons voedsel lekken?

Meerdere studies tonen aan dat aluminium in het voedsel kan lekken.12,13 De mate waarin hangt af van de omstandigheden. Aluminium komt eerder vrij bij hogere temperaturen, zoals bij bakken het geval is. Ook de zuurgraad is van belang: zuur voedsel, zoals tomaten en rabarber, kunnen ervoor zorgen dat het aluminium sneller in het voedsel lekt. Het gebruik van zout is ook van invloed. Eén studie stelde vast dat het bereiden van rood vlees of kip in zilverfolie de hoeveelheid aluminium liet stijgen met 378 procent.14 Vooral het koken in aluminium pannen zonder antiaanbaklaag kan ervoor zorgen dat dit metaal in het eten lekt.15

Er zit van nature aluminium in ons eten Aluminium is een van de meest voorkomende metalen op onze aarde, waardoor het ook in ons voedsel zit.16 Het komt in het water en zelfs in de lucht voor.  Het zit in fruit, groenten, vlees, vis, granen en zuivelproducten.17 Thee, paddenstoelen, spinazie en radijs hebben van nature de neiging om wat meer aluminium in zich op te nemen.18,19
Aluminium blijkt in bewerkt en gemaksvoedsel in grotere hoeveelheden voor te komen.20,21

Wat te doen?

Inname is niet hetzelfde als opname. Het blijkt dat de biobeschikbaarheid van aluminium laag is in natuurlijk voedsel, omdat het dan gebonden is aan de natuurlijke matrix.22 Een ander positief punt is dat het menselijk lichaam goed in staat is om aluminium af te voeren.23,24,25 Ons lichaam kan kleine hoeveelheden aluminium dus prima ontgiften.26  Als je het risico op een overdosis aluminium wilt verlagen, dan kun je aluminiumfolie het beste zo min mogelijk gebruiken. Weer ook aluminium pannen en kookgerei uit je keuken. Wanneer er wel met aluminium wordt gewerkt, is het verstandig om dit niet te combineren met zure voedingsmiddelen zoals tomaten(saus) en citroenen. Zuren kunnen het aluminium in het eten doen lekken. Gelukkig is onbewerkt eten dat je zelf thuis klaarmaakt doorgaans arm aan aluminium.27

Groter risico voor kinderen

De inname van een toxische stof moet altijd worden afgezet tegen de dosis per kilogram lichaamsgewicht. Dat is de reden dat zware metalen schadelijker zijn voor foetussen, baby’s en jonge kinderen, dan voor volwassenen.28 Bij een zwangerschapswens of wanneer er jonge kinderen in het gezin zijn, is het des te belangrijker om te kiezen voor niet-toxisch keukengerei.

Enkele waarschuwingen

Hoewel aluminium blikjes voor bier, frisdrank en conserven van binnen een beschermlaag bevatten, kan het aluminium toch vrijkomen in de inhoud wanneer het blikje beschadigd raakt.29 Consumeer dus nooit de inhoud van beschadigde of ingedeukte blikjes. Ook is het onverstandig om calciumcitraat in te nemen bij het slikken van medicijnen zoals maagzuurremmers, omdat dit voor een verhoogde opname van aluminium kan zorgen.30 Sommige maagzuuremmers bevatten aluminium.31 Tegelijk innemen is daarom niet handig; je kunt er dan beter flink wat tijd tussen laten of kiezen voor andere vormen van calcium, zoals calciumcarbonaat.

Conclusie

Volgens de huidige stand van zaken in de medische literatuur zal incidenteel contact met aluminium niet snel tot gezondheidsproblemen leiden. Dagelijkse inname van aluminium kan echter op termijn wel een gezondheidsrisico inhouden en daarom kun je dit beter tot het minimum beperken. Het is veiliger om voedsel te bewaren in andere materialen zoals glas, email of RVS.

BRONNEN:
1 J Alzheimers Dis. 2011;23(4):567-98
2 BMC Geriatr. 2016 Oct 12;16(1):175
3 Can J Physiol Pharmacol. 1984 Aug;62(8):1010-4
4 Mucosal Immunol. 2014 May;7(3):589-601
5 Lupus. 2012 Feb;21(2):231-8
6 Dig Liver Dis. 2012 Mar;44(3):185-94
7 Am J Epidemiol. 2008 Nov 1;168(9):1065-72
8 Neurotoxicology. 2002 Dec;23(6):761-74
9 www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/keurmerken
10 https://www.atsdr.cdc.gov/phs/phs.asp?id=1076&tid=34
11 https://www.tetrapak.com/nl/hernieuwbaar-karton/wist-je-dat
12 Regul Toxicol Pharmacol. 2001 Feb;33(1):66-79
13 Int. J. Electrochem. Sci. 2012;7:4498-4509
14 Meat Sci. 2006 Dec;74(4):644-7
15 Bull Environ Contam Toxicol. 1997 Jan;58(1):1-7
16 Commun Integr Biol. 2013 Nov;6(6):e26369
17 The EFSA Journal. 2008;754:1-34
18 Plant and Soil. 1955;6:174-200
19 Coordination Chemistry Reviews. 2002 June;228(2):385-395
20 Food Addit Contam. 2005 Mar;22(3):234-44
21 Food Sci Nutr. 2014 Jul; 2(4):389-397
22 The Lancet. 1992 June; 339(8807):1489
23 Biol Trace Elem Res. 1997 Jun;57(3):271-80
24 Food Chem Toxicol. 1983 Aug;21(4):473-7
25 Regul Toxicol Pharmacol. 2001 Feb;33(1):66-79
26 J Toxicol Environ Health B Crit Rev. 2007;10 Suppl 1(Suppl 1):1-269
27 Ciba Found Symp. 1992;169:26-35; discussion 35-49
28 Int J Environ Res Public Health. 2015 Feb; 12(2): 1295–1313
29 Sci Total Environ. 2008 Nov 1;405(1-3):385-8
30 AJKD. 1991 June;17(6);708-711
31 https://www.drugs.com/drug-class/antacids.html

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Juglen Zwaan

De voedingswaardewijzer

Nieuws van Juglen: Acrylamide. Liever niet!

Anti-aging tips

Week van de teek

Clean eating-tips

Spierherstel het hele bewegen telt

Bij botbreuken ligt de focus vaak op herstel van het gewricht, zonder aandacht voor spierkrachtverlies. Maar als je noodgedwongen niet kunt bewegen, neemt de spiermassa razendsnel af. Gevolg: onnodig lang revalideren. Daar weet fervent hardloper Heidy van Beurden...

Vroeg kinderlijk trauma

Jaarlijks zijn 118.000 kinderen tot 18 jaar slachtoffer van vroegkinderlijk trauma. Het werkelijke aantal ligt veel en veel hoger. Veel gevallen blijven ongezien, onopgemerkt en onbehandeld. Met alle negatieve effecten van dien. Vooral trauma dat in de eerste zeven...

Uitgelezen: De helende kracht van de adem

Mijn boek De helende kracht van de adem biedt een grote verscheidenheid aan eenvoudige, directe en diepgaande oefeningen met de adem (Sanskriet: prana, Tibetaans: lung). Deze oefeningen kunnen het welzijn van lichaam, energie en geest op verschillende niveaus...

Juglen Zwaan avatar

Over de auteur

Juglen Zwaan is spreker en schrijver over voeding en gezondheid. Hij combineert moderne wetenschap met eeuwenoude kennis. Juglen is een voorstander van puur natuur. Hij hangt geen enkel voedingsgeloof aan, maar combineert vele visies.
Lees meer artikelen van Juglen Zwaan