It’s stress stupid

Er zijn hoopgevende ontwikkelingen in de gezondheidszorg. Heel geleidelijk verschuift het een klein beetje van zo goed mogelijk herstel van een defect (‘de haperende machine’) naar meer aandacht voor het onderhoud van het apparaat (nog steeds de dominante visie op ons lichaam). In populaire termen: het besef groeit dat preventie meer waarde heeft dan ziekenzorg. Dat lichaamsbeweging, ademhaling en voeding ertoe doen. Ineens is ‘leefstijlcoach’ een beroep geworden en laten artsen zich scholen in leefstijlgeneeskunde. Ik vind het prima, maar bespeur ook wel wat modieus gedoe. Kijk maar eens hoeveel opleidingen er nu al aangeboden worden…

Het is al bijna gewoon om op verjaardagsfeestjes te vertellen dat je leefstijl heel belangrijk vindt. Onder het genot van een paar witte wijntjes, maar daar moeten we niet zuur over doen. Want ‘even ontspannen op zijn tijd’, daar kan je weinig tegenin brengen, toch? En toch zint het me niet. Over de oorzaak van onze ongelukkige leefgewoonten gaat het nog veel te weinig. Waarom proppen we ons vol met eten? Waarom bewegen we te weinig? Waarom lukt het niet om roken en drinken van een gewoonte om te buigen naar een uitzondering? Het antwoord is simpel: we zijn allemaal de hele dag bezig met meer of minder geslaagde manieren om onszelf rustig te houden.

‘Stresscoping’ is onze leefstijl, niet meer en niet minder. En de een is er beter in dan de ander. En weet je waarom het zo matig lukt? Omdat we de signalen van stress proberen weg te drukken in plaats van ernaar te luisteren. Het boek Wanneer je lichaam nee zegt van Gabor Maté is inmiddels al zo’n twintig jaar oud, maar nog altijd geen verplichte lesstof in iedere opleiding tot gezondheidszorgprofessional. Dat pijn een signaal is van het lichaam leerde ik nog net in de doktersopleiding, maar vervolgens ging het al heel snel vooral over pijnbestrijding. We hoeven ons niet schuldig te voelen dat we gestresst zijn, en er bestaat ook geen grote kwade genius die we de schuld kunnen geven. Maar we hebben wel verantwoordelijkheid te nemen, voor onszelf en al onze dierbaren. Wat zeggen de uiteenlopende alarmsignalen van het lichaam ons? Dat er stress is in het systeem… En daar kun je wel corticosteroïden tegenaan gooien, zoals nog altijd heel erg veel gebeurt, maar de zoektocht naar de onderliggende oorzaken wordt er niet gemakkelijker van.

De persoonlijke analyse van onze stress, daar zouden we meer tijd en aandacht aan moeten besteden. Als onze HPA-as door onze eigen inzichten en gedragingen tot rust komt, zonder een recept, krijgen de dokters het een stuk minder druk. Maar misschien willen ze dat wel niet? ‘Workaholics’ zijn ook gestresste beestjes, en die treffen we nogal veel in de zorg. Kennis over het brein die we al tientallen jaren hebben, koppelen we nog nauwelijks aan gedrag dat daar invloed op heeft. Mateloos gedrag veroorzaakt stress, en door stress gaan we steeds harder rennen: dat is de vicieuze cirkel waar we uit moeten komen. Met stress als maat der dingen, niet leefstijl.

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Bram Bakker

Column Bram Bakker; Innerlijke rust

Column: Dopamine

Mateloos; Column Bram Bakker

Sterven op recept

Moed

Column dr. Wendy Lin; Handzenuw in de knel

Anderhalf jaar geleden kwam een man in mijn praktijk. Hij was net gepensioneerd. Zijn hele leven was hij internationaal correspondent geweest, dus hij had veel tijd achter zijn toetsenbord doorgebracht. Tuinieren was de hobby waarin hij altijd zijn rust had gevonden....

Bram Bakker avatar

Over de auteur

Bram Bakker is schrijver, uitgever en spreker, staat in het theater en werkt met een aantal partners aan het gezondheidsplatform De Balanskliniek. Hij stapte uit de reguliere geestelijkegezondheidszorg (GGZ) omdat hij daar het hart miste. Vanaf nu schrijft hij hier over wat hem beweegt.
Lees meer artikelen van Bram Bakker