Bryan Hubbard

Het laatste woord; Is het beter om niets te voelen?

Toen Prozac in 1987 op de markt kwam, werd dit nieuwe type antidepressivum, een SSRI (selectieve serotonine heropnameremmer), aangekondigd als de toekomst van de psychiatrische geneeskunde. Het zou depressies behandelen zonder de bijwerkingen van tricyclische antidepressiva, omdat, volgens de theorie, verdriet en depressie allemaal te maken hebben met een biochemische hersenaandoening: te weinig van de chemische boodschapper serotonine, die de sleutel vormt tot ons welzijnsgevoel. Het medicijn zou in staat zijn de ‘heropname’ van serotonine te vertragen, zodat er meer beschikbaar is om te helpen bij het berichtenverkeer tussen neuronen. Hoewel de theorie nooit overtuigend is aangetoond, volgden andere farmaceutische bedrijven snel met hun eigen versies van Prozac. Momenteel gebruikt meer dan één op de zes mensen in Amerika en één op de zeven in Groot- Brittannië een SSRI antidepressivum. Het is één van de meest voorgeschreven medicijnen ter wereld. Nieuw bewijs toont echter aan dat het nemen van SSRI’s de emoties van een persoon afstompt – zo erg dat het patiënten het vermogen ontneemt te reageren op gebeurtenissen in hun leven, zowel positief als negatief.

SSRI’s Nemen pijn én vreugde weg

Zo ontdekte een analyse van 112 onderzoeken dat zowel gezonde vrijwilligers als patiënten met een depressie last hadden van emotionele afstomping wanneer ze SSRI’s gebruikten. 1 In een ander onderzoek onder bijna 700 patiënten die SSRI’s gebruikten rapporteerde ongeveer de helft emotiebeperkingen, waaronder het vermogen om plezier te ervaren of te huilen.2 Een andere studie ontdekte dat ‘SSRI antidepressiva veranderingen teweegbrengt in de emotionele verwerking, waardoor de herkenning van alle basisemoties zoals blijdschap, droefheid, angst, walging en verassing verandert’.3

Deze onderzoeken suggereren dat SSRI’s weliswaar emotionele pijn wegnemen, maar ook een groot deel van de levensvreugde. Onderzoek concludeert verder dat de medicijnen een grote invloed hebben op ons vermogen om beslissingen te nemen. In één onderzoek bleken patiënten die SSRI’s gebruikten niet in staat om een gevoel van succes of beloning te herkennen bij het uitvoeren van taken, of om ervan te leren.4 Ook veroorzaken de medicijnen problemen in besluitvormingsprocessen. Zo rapporteerde een onderzoek bij gezonde vrijwilligers na slechts drie weken gebruik van een SSRI-medicijn een afname van hun terughoudendheid ten opzichte van risico’s.

Al dit onderzoek wijst erop dat SSRI’s de neuronale paden lijken te verstoren, waardoor de hersenen abnormaal gaan functioneren, en mensen het verschil niet meer kunnen zien tussen iets dat vreugdevol, bevredigend en belonend is en iets dat hen schade brengt. Deze neuronale veranderingen kunnen bij langdurig gebruik van SSRI’s uiteindelijk blijvend zijn, door de downregulatie van het feelgood-hormoon dopamine − een situatie die geassocieerd wordt met chronische apathie en een gebrek aan het vermogen om te voelen.

De grote vraag blijft voor de psychiatrische gemeenschap: is het dan beter om niets te voelen in plaats van pijn? Wij denken van niet, vooral omdat er een heleboel betere en veiligere manieren zijn om een ongelukkig hart te genezen.

Bronnen
1. Clin Neuropsychiatry, 2019; 16(2): 75–85
2. J Affect Disord, 2017; 221: 31–35
3. Int J Bipolar Disord, 2016; 4: 6
4. Neuropsychopharmacology, 2023; 48(4): 664–70

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Bryan Hubbard

De medicijnen zijn heerlijk

Het Laatste woord: De illusie van de goochelaar

Het laatste woord

Artsen weten wel beter

Alzheimer’s verkeerde spoor

Marktwerking en zorg?

Veel politici spreken zich uit over marktwerking in de zorg. Volgens sommigen helpt concurrentie om kosten te beteugelen. Volgens anderen leidt het juist tot meer kosten en minder kwaliteit. De uitspraken van voor- en tegenstanders zijn niet altijd onderbouwd. Ten...

Gastcolumn: Emoties kun je als voedsel verteren

Er is de afgelopen jaren een gestage toename te zien van het aantal mensen dat psychische aandoeningen ontwikkelt.1 Dat is zorgelijk, maar eigenlijk ook relatief eenvoudig te veranderen. De kern van het probleem is dat veel mensen hun emoties niet adequaat kunnen...

De borsten

Zacht, rond, fier, stevig, klein, hangend, veranderd of zelfs afwezig na een operatie… Borsten zijn er in vele prachtige soorten en maten. Ze bestaan uit vetweefsel, bindweefsel, ligamenten én borstklieren; elke borst is gevuld met zo’n vijftien tot twintig lobben die...

Holistische hulp bij een kinderwens

Zwanger worden, het lijkt zo vanzelfsprekend. Toch heeft 1 op de 5 stellen vruchtbaarheidsproblemen - en dat worden er steeds meer. In haar praktijk begeleidt Ingrid Schoonveld vrouwen met een onvervulde kinderwens. Schoonveld werkte al jaren in de communicatiesector...

Beter naar je gevoel (leren) luisteren deel 2

In het eerste deel van dit tweeluik las je waarom het een uitdaging kan zijn om naar je gevoel te luisteren. In dit tweede deel gaan we in op het maken van gezonde voedingskeuzen, door een situatie te creëren waarin je op je gevoel kunt leren vertrouwen. Belangrijke...

Bryan Hubbard avatar

Over de auteur

Bryan Hubbard studeerde filosofie aan de universiteit van Londen. Hij is de echtgenoot van Lynne McTaggart en samen zijn zij directeur van twee uitgeverijen, WDDTY Publishing Ltd en New Age Publishing Ltd. Hij is uitgever van het maandblad What Doctors Don’t Tell You. ( Het moederblad van Medisch Dossier)
Lees meer artikelen van Bryan Hubbard