Apotheker Han Siem is gespecialiseerd in de mogelijke wisselwerking tussen reguliere geneesmiddelen en voedingssupplementen. In deze aflevering bespreekt hij verschillen en overeenkomsten tussen zenuwpijn ofwel neuropatische pijn en de medische aandoening polyneuropathie. Hierbij komen uiteraard ook de complementaire behandelingen aan bod die veilig zijn te combineren met reguliere medicatie.

Zenuwpijn en polyneuropathie zijn gerelateerd en worden vaak door elkaar gebruikt of met elkaar verwisseld, maar zijn niet helemaal hetzelfde. Wat is dan het verschil? Zenuwpijn, ook wel neuropathische pijn genoemd, is een complexe en hardnekkige aandoening die wordt veroorzaakt door een beschadiging of disfunctie van zenuwen. Als je hier last van hebt, dan heeft dit een aanzienlijke impact op de kwaliteit van leven.Zenuwpijn wordt veroorzaakt door specifieke veranderingen in de zenuwen zelf. Deze veranderingen kunnen ontstaan door een beschadiging van de zenuwen, wat leidt tot een abnormale signaalverwerking. De beschadigde zenuwen sturen foutieve signalen naar de hersens, wat resulteert in de ervaring van pijn zonder dat er duidelijke externe prikkels zijn.

Reguliere behandelingen zijn vaak onvoldoende effectief en de voorgeschreven medicijnen kunnen veel bijwerkingen hebben. Het doel is daarom: een behandeling vinden die de pijn effectief verlicht met zo min mogelijk bijwerkingen. Zenuwpijn – die meestal scherp, brandend of stekend van aard is – kan het resultaat zijn van verschillende aandoeningen, zoals diabetes, een herpesinfectie of een trauma/letsel. Het mechanisme achter zenuwpijn is complex en omvat veranderingen in de ionkanalen van de zenuwcellen, ontstekingsprocessen en verstoring van de normale neurotransmitterfuncties.

Polyneuropathie daarentegen, verwijst naar een specifieke medische aandoening waarbij meerdere perifere zenuwen tegelijkertijd worden aangetast; meestal in een symmetrisch patroon. Dit kan allerlei zenuwen (sensorische, motorische, en autonome) betreffen. De aandoening veroorzaakt uiteenlopende symptomen, zoals pijn, gevoelloosheid, tintelingen, spierzwakte en soms ook problemen met orgaanfuncties. Polyneuropathie kan worden veroorzaakt door diverse factoren, waaronder diabetes, alcoholmisbruik, het gebruik van bepaalde medicijnen, vitaminedeficiënties en systemische aandoeningen als nierziektes, reuma, hiv, de ziekte van Lyme, kanker, sarcoidose (de ziekte van Besnier-Boeck) enzovoort.

De overeenkomsten

Is er een verband tussen zenuwpijn en polyneuropathie? Zeker. Zenuwpijn kan namelijk een symptoom zijn van polyneuropathie. Als iemand polyneuropathie heeft, kunnen de beschadigde zenuwen zenuwpijn veroorzaken. Echter, niet iedereen met polyneuropathie zal zenuwpijn ervaren.

Sommige mensen met polyneuropathie kunnen andere symptomen hebben, zonder pijncomponent. Kort samengevat: zenuwpijn wordt veroorzaakt door zenuwschade. Polyneuropathie is een aandoening waarbij meerdere zenuwen tegelijkertijd worden beschadigd, wat kan leiden tot een breed scala aan symptomen, waaronder zenuwpijn.

 Polyneuropathie verwijst naar een aandoening waarbij meerdere zenuwen worden aangetast

De behandelingen van zenuwpijn en polyneuropathie overlappen deels, maar kunnen ook verschillen. Uiteraard is dit afhankelijk van de verschillende oorzaken en de specifieke symptomen. Bij zowel zenuwpijn als polyneuropathie is een multidisciplinaire aanpak vaak het effectiefst.

Bij die aanpak wordt gebruikgemaakt van zowel medische, fysieke én psychologische interventies om de kwaliteit van leven te verbeteren. Als de oorzaak kan worden aangepakt, zoals bijvoorbeeld in het geval van diabetes, dan is dat natuurlijk altijd de beste optie. Als de patiënt pijn heeft, dan staat behandeling van de pijn uiteraard op de voorgrond. De medicamenteuze behandeling is voor beide aandoeningen min of meer identiek.

Nog een overeenkomst: de diagnose van zowel zenuwpijn als polyneuropathie vereist inzicht in een uitgebreide medische geschiedenis, lichamelijk onderzoek en soms ook gespecialiseerde tests, zoals elektromyografie (EMG) en zenuwgeleidingstests. Deze tests helpen bij het lokaliseren van beschadigde zenuwen en bij het vaststellen van de ernst van de zenuwschade.

Reguliere behandeling

Welke reguliere behandelingsopties zijn er? De traditionele behandeling voor zenuwpijn en polyneuropathie omvat het gebruik van anti-epileptica, zoals gabapentine en pregabaline, en soms opioïden (morfine). Deze medicijnen kunnen helpen bij het verminderen van pijn, maar hebben ook bijwerkingen, zoals duizeligheid, slaperigheid, misselijkheid en afhankelijkheid.

Ook worden soms antidepressiva als amitriptyline, duloxetine en venlafaxine ingezet, die vooral effectief zijn bij diabetische zenuwpijn. Dit zijn echter zware geneesmiddelen, met veel bijwerkingen.

Naast orale middelen, wordt ook capsaïcinecrème toegepast. Capsaïcinecrème is een lokale behandeling die de stof capsaïcine bevat, een component dat is afgeleid van chilipepers. Deze crème wordt vaak gebruikt voor het verlichten van pijn, waaronder zenuwpijn. Wanneer capsaïcinecrème op de huid wordt aangebracht, veroorzaakt dit initieel een brandend gevoel.

Dit komt doordat capsaïcine de productie van substantie P stimuleert, een neurotransmitter die pijnsignalen naar de hersens stuurt. Met herhaalde toepassing kan capsaïcine de hoeveelheid substantie P in de zenuwvezels verminderen. Dit leidt tot een verminderde pijnsensatie, omdat er minder pijnsignalen naar de hersens worden gestuurd. Het voordeel van een crème is dat er relatief minder bijwerkingen optreden dan bij orale therapie.

Capsaïcinecrème wordt vaak gebruikt voor de behandeling van pijn na gordelroos. Het kan enige tijd duren voordat de volledige pijnverlichtende effecten worden gevoeld. Daarom is het belangrijk om de crème regelmatig te gebruiken om optimale resultaten te bereiken.

Capsaïcinecrème is in veel landen vrij verkrijgbaar zonder recept. Echter, de concentratie van capsaïcine in vrij verkrijgbare producten is meestal lager dan in de versies die op recept verkrijgbaar zijn. Een alternatief voor de lokale behandeling via de huid is lidocaïne in een pleistervorm die plaatselijk wordt gebruikt om zenuwpijn te verlichten zonder de systemische bijwerkingen van orale medicatie.

Een holistische benadering is essentieel voor het verbeteren van de levenskwaliteit

De behandeling van zenuwpijn is erg complex omdat elk individu weer anders reageert op medicatie, waardoor het ene middel wél en het andere middel niet werkt. Het is dus vaak een kwestie van trial and error. Ook moet reguliere medicatie soms worden aangepast vanwege hinderlijke bijwerkingen, waardoor het vaak een lange zoektocht is naar het juiste middel. Om die reden zoeken veel patiënten naar complementaire of alternatieve behandelingen die veilig kunnen worden gecombineerd met hun reguliere medicatie.

Complementaire behandeling

Twee veelbelovende stoffen met betrekking tot complementaire behandelmethoden zijn alfaliponzuur (ALA) en palmitoylethanolamide (PEA). ALA is een krachtige antioxidant die helpt bij het herstellen van zenuwfunctie en bij het verminderen van oxidatieve stress. ALA lijkt vooral effectief bij diabetische zenuwpijn en het verminderen van de symptomen.

Er is wetenschappelijk bewijs dat ALA de symptomen van polyneuropathie, met name bij diabetes, kan verbeteren. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat ALA effectief is in het verminderen van de totale symptoomscore bij diabetische zenuwpijn. Diabetische perifere zenuwpijn is een veelvoorkomende complicatie van diabetes die vooral de zenuwen in de benen en voeten aantast. Deze vorm beïnvloedt zowel sensorische als motorische zenuwen, wat betekent dat zowel de zintuiglijke waarneming als de motorische functie wordt beïnvloed.

ALA heeft voornamelijk een positief effect op de vermindering van sensorische symptomen en leidt tot een dosisafhankelijke respons vergeleken met een placebo. Een andere studie meldde dat de behandeling met ALA bij patiënten met diabetische zenuwpijn na vier jaar veilig en effectief was. Deze resultaten suggereren dat ALA kan helpen bij het beheersen van pijn die is gerelateerd aan de diabetische variant​.

Palmitoylethanolamide (PEA) is een natuurlijke vetzuuramide met pijnstillende en ontstekingsremmende eigenschappen die effectief lijkt bij de behandeling van zenuwpijn zonder de bijwerkingen die worden geassocieerd met traditionele medicijnen. PEA versterkt de natuurlijke respons van het lichaam op pijn en ontsteking. PEA heeft aangetoonde voordelen bij de behandeling, zoals uit diverse studies blijkt.

Een systematische review en meta-analyse heeft aangetoond dat PEA effectief is in het verminderen van de pijnintensiteit bij chronische pijn. Deze meta-analyse omvatte 774 patiënten en toonde aan dat PEA de pijnscores significant verlaagde in vergelijking met placebo’s of actieve vergelijkingen. Bovendien toonden verschillende studies voordelen aan van PEA voor de kwaliteit van leven en functionele status, zonder grote bijwerkingen te rapporteren​.

Een ander onderzoek heeft de werkzaamheid van PEA onderzocht bij zenuwpijn. In dit onderzoek werd een significante verbetering gemeld in alle symptomen en in de kwaliteit van leven van patiënten die PEA gebruikten. Deze bevindingen benadrukken het potentieel van PEA als een veilige en effectieve behandeling voor het beheer van chronische en neuropathische varianten, waarbij wordt gewezen op de behoefte aan verdere research naar optimale dosering en toediening.

Naast medicatie zijn er andere belangrijke aspecten van pijnmanagement die patiënten kunnen helpen hun symptomen te beheersen. Deze omvatten fysieke therapie, psychologische ondersteuning en leefstijlveranderingen als goede voeding, regelmatige beweging en het vermijden van alcohol en roken, die allemaal kunnen bijdragen aan de algehele gezondheid van onze zenuwen. Verschillende leefstijlveranderingen kunnen bijdragen aan het beheersen van zenuwpijn.

Zo kan een dieet rijk aan antioxidanten en essentiële voedingsstoffen helpen bij het beschermen van zenuwen en het verminderen van ontstekingen. Lichaamsbeweging kan helpen bij het verbeteren van de bloedsomloop, het versterken van spieren en het verminderen van pijn. Alcohol en roken kunnen zenuwbeschadiging verergeren en moeten daarom worden vermeden.

Multimodale benadering

Hoewel het een uitdaging kan zijn om zenuwpijn te behandelen, bieden zowel reguliere als complementaire therapieën hoop voor degenen die lijden aan deze pijnlijke aandoening. Door een combinatie van medicatie, complementaire stoffen (zoals PEA en alfaliponzuur) én ondersteunende therapieën, kunnen patiënten een betere pijnbeheersing bereiken en hun kwaliteit van leven verbeteren.

De toekomst van de behandeling ligt waarschijnlijk in een multimodale benadering, waarbij meerdere therapieën worden gecombineerd. Dit kunnen reguliere medicijnen, complementaire behandelingen, fysieke en psychologische therapieën en innovatieve technieken zijn. Onderzoek naar de genetische en moleculaire basis van de aandoening zal waarschijnlijk ook bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe, doelgerichte behandelingen. De voortdurende vooruitgang in de medische wetenschap en technologie biedt hoop voor de toekomst.

Tot die tijd is een holistische benadering, waarbij zowel fysieke als emotionele ondersteuning wordt geboden, essentieel voor het verbeteren van de levenskwaliteit van mensen die met deze uitdagende aandoeningen leven.

Bronnen

• Pn.bmj.com/content/13/5/292.
• Freynhagen R, Bennett MI. Diagnosis and management of neuropathic pain. BMJ. 2009 Aug 12;339:b3002. doi: 10.1136/bmj.b3002. PMID: 19675082.
• Farmacotherapeutischkompas.nl.
• Hsieh, R.-Y.; Huang, I.-C.; Chen, C.; Sung, J.-Y. Effects of Oral Alpha-Lipoic Acid Treatment on Diabetic Polyneuropathy: A Meta-Analysis and Systematic Review. Nutrients 2023, 15, 3634.
• Dan Ziegler, Phillip A. Low, William J. Litchy, Andrew J.M. Boulton, Aaron I. Vinik, Roy Freeman, Rustem Samigullin, Hans Tritschler, Ullrich Munzel, Joachim Maus, Klemens Schütte, Peter J. Dyck; Efficacy and Safety of Antioxidant Treatment With α-Lipoic Acid Over 4 Years in Diabetic Polyneuropathy: The NATHAN 1 trial. Diabetes Care 1 September 2011; 34 (9): 2054–2060.
• Lang-Illievich, K.; Klivinyi, C.; Lasser, C.; Brenna, C.T.A.; Szilagyi, I.S.; Bornemann-Cimenti, H. Palmitoylethanolamide in the Treatment of Chronic Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis of Double-Blind Randomized Controlled Trials. Nutrients 2023, 15, 1350. https://doi.org/10.3390/nu15061350.
• Cocito D, Peci E, Torrieri MC, Clerico M. Ultramicronized Palmitoylethanolamide in the Management of Neuropathic Pain Related to Chronic Inflammatory Demyelinating Polyneuropathy: A Proof-of-Concept Study. Journal of Clinical Medicine. 2024; 13(10):2787. https://doi.org/10.3390/jcm13102787.