04-11-2010

Dossier Zuurstoftherapie bij Diabetes

VERANDERING VAN DE HOEVEELHEID ZUURSTOF EN STIKSTOF IN DE LUCHT DIE WORDT INGEADEMD KAN HEILZAAM ZIJN VOOR PATIËNTEN MET DIABETES TYPE 2. Intermitterende hypoxie therapie (IHT), ofwel ‘hoogtetraining’ of bergluchttraining’. stimuleert de energie en conditie door regulering van de zuurstofinname. Zo’n specifieke therapeutische training duurt twee tot drie weken, met dagelijkse sessies van een uur waarin steeds 4 a 5 minuten 10-12 procent zuurstof wordt ingeademd, afgewisseld met 4 à 5 minuten 20,9 procent zuurstof1. In Nederland bestaat sinds kort een hypoxieruimte bij het bedrijf Tevi Air, dat zich momenteel alleen richt op sporters.
De beschikbare hoeveelheid zuurstof en stikstof in de lucht neemt af naarmate de hoogte toeneemt – de lucht wordt ‘ijler’. Lucht op 3500 meter hoogte bevat nog 12 procent zuurstof en op 5800 meter nog maar 10 procent. Deze veranderingen hebben diverse metabole effecten op het lichaam, met een gunstige uitwerking op diabetes.

Stikstofmonoxide (NO). In vrije toestand is NO in hoge mate reactief en vormt snel gevaarlijke vrije radicalen. Maar in bloed en lichaamsweefsel wordt deze stof gebonden in complexen waardoor ze gemakkelijk kunnen worden vervoerd en opgeslagen. Het blijkt nu dat bij een overproductie van NO de overmaat aan vrije NO wordt opgeslagen in voorraden in de vorm van nitriet (NO -), die bij een tekort juist weer kunnen fungeren als extra bron van NO. Zoogdieren passen zich aan intermitterende hypoxie aan door NO op te slaan. Opbouwen en afbreken van deze voorraden helpt om vaatproblemen die met een teveel of tekort aan NO samenhangen te voorkomen. Het bewijs groeit, althans in dierproeven, dat NO een centrale rol speelt in het aanpassingsproces aan intermitterende hypoxie en de beschermende effecten daarvan2,3. Daardoor kan een heilzaam effect optreden tegen de vasculaire complicaties die bij diabetes vaak optreden, met name in de voeten. Ook diabetische leverziekte en diabetische retinopathie, die bij een slecht in te stellen diabetes kan leiden tot blindheid, zijn zo te wellicht op afstand te houden.

Neurotransmitters. Dit zijn chemische verbindingen die zenuwimpulsen reguleren en doorgeven. De productie daarvan wordt bepaald door enzymen die de grenzen hieraan stellen. Chronische ongecontroleerde intermitterende hypoxie (COIH) zoals bij apneu of ademstilstand, brengt neurotransmitterveranderingen teweeg door de invloed op deze specifieke enzymen4,5. Dit kan nuttig zijn als bescherming tegen diabetische polyneuropathie en andere gevoels- of motorische stoornissen van het perifeer zenuwstelsel. Wanneer een terzake opgeleide therapeut de juiste sterkte, dosis, frequentie en intervalslengte bepaalt voor de IHT, kan het hypoxisch effect op de neurotransmitters voor de gevoels- en motorische zenuwen zo gestuurd worden dat dit een positief effect oplevert. 

Overgewicht en obesitas. Zoals hoogtetraining de prestaties van topatleten kan verbeteren6, zo helpt IHT in combinatie met lichaamsbeweging voor de regulatie van het glucosemetabolisme7,8. Bij obese personen kan fysieke training tezamen met IHT het conditieniveau, de metabole risicomarkers en de samenstelling van het lichaamsvet verbeteren. Dat effect treedt bij hen al op bij aanzienlijk minder inspanning omdat zij niet dezelfde lichaamskracht hebben als gezonde, slanke mensen. De geringere mechanische belasting van de gewrichten is een bijkomend voordeel als er gewrichtsklachten zijn9,10,11. IHT met lichaamsbeweging zou zelfs de eetlust van patiënten verminderen. Dit zou liggen aan het feit dat IHT aangrijpt op de genen die betrokken zijn bij zuurstoftransport, glyco- lyse (suikerafbraak), glucosetransport en het verzadigingsgevoel, vandaar dit eetlustonderdrukkende effect12. Nader onderzoek naar deze effecten van IHT is echter vereist.

Vermoeidheid overwinnen ‘Laag leven, hoog trainen’ is het motto van veel Londense atleten, die bij voorkeur trainen op een hoogte van rond de 1800 meter boven zeeniveau. Zij weten dat dit leidt tot gematigde hypoxie waardoor hun uithoudingsvermogen en prestaties verbeteren11,13. Dit zogenoemde Haldane-Bohr effect heeft betrekking op het feit dat O en CO elkaars vermogen om hemoglobine te binden onstabiel maken. Wanneer de O2 druk hoog is, zoals op zeeniveau, geeft het bloed dit gemakkelijker vrij. Op grote hoogte daarentegen zorgt de lagere O2 druk ervoor dat het lichaam meer CO2 vasthoudt. Het CO2 dat geproduceerd wordt in de cellen geeft O2 af aan het weefsel, ontspant de bloedvaten, voorkomt oedeem (gaat het vasthouden van vocht tegen), voert ammonia af en verhoogt de efficiency van de op O2 gestoelde energiehuishouding. Daardoor zou IHT ook de traagheid en vermoeidheid van veel diabetes type 2 patiënten kunnen verbeteren14,15.
Andere positieve effecten van IHT die genoemd worden zijn minder hoofdpijn, kortademigheid, slaapstoornissen, vermoeidheid en onaangename sensaties, en een verbeterde stemming16.
Dr. Harald Gaier

 

  1. Kolchinskaya AZ et al. Normobaric Interval Hypoxic Training in Medicine and Sports: Manual for Physicians. Meditsina Publishers, Moskou: 2003
  2. Exp Biol Med, 2006; 231: 343-365
  3. Adv Exp Med Biol, 2006; 578: 35-40
  4. Biochim Biophys Acta, 1987; 928: 56-62
  5. Respir Physiol, 1995; 101: 219-230
  6. Med Sci Sports Exerc, 2007; 39: 1610-1624
  7. Annu Rev Cell Dev Biol, 1999; 15: 551-578
  8. FASEB J, 2005; 19: 1009-1011
  9. Obesity, 2009; 18: 116-120
  10. J Appl Physiol, 2001; 91: 173-182
  11. Eur J Appl Physiol Occup Physiol, 1988; 57: 203-209
  12. FASEB J, 2002; 16: 1151-1162
  13. Exp Physiol, 2003; 88: 109-119
  14. Nat Genet, 2003; 34: 267-273
  15. N Engl J Med, 2004; 350: 664-671
  16. Kononenko TA et al. ‘Hypoxytherapy in conditions of above Arctic Circle’, in Intermittent Normobaric Hypoxy- therapy. Moskou, 1997: 145-153

 

 

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Het laatste woord; Patiënten en cliënten zijn vooral mensen

Als mens hebben we veel rollen. We zijn ouder en/of kind, partner, grootouder, buurman of -vrouw, collega, teammaat en nog veel meer. Op het moment dat iemand ernstig ziek wordt, blijft er vaak nog maar één rol over: die van patiënt. Voor iedereen is de zieke mens...

Eten als medicijn

De overgang vormt een kantelpunt in de gezondheid van elke vrouw. In Eten als medicijn: overgang legt gynaecoloog drs. Dorenda van Dijken uit hoe het vrouwenlichaam in deze levensfase verandert. Met haar adviezen én 75 recepten van culinair journalist Janneke...

Groeien met psychosynthese

In een souterrain aan de Amsterdamse Lijnbaansgracht zit de psychosynthese praktijk van Wim Verbeek (61). Een trap voert naar beneden, de wachtruimte in. Daarachter ligt zijn praktijk, warm en zacht verlicht. Verbeek, stevige handdruk en vriendelijke oogopslag, gaat...

Luister (niet) altijd naar je gevoel; Deel 1

In dit eerste deel van een tweeluik over ‘luisteren naar je gevoelens’ legt Cindy de Waard uit waarom dit zo belangrijk is. En waarom het niet altijd verstandig is om naar je gevoel te luisteren. Zij bekijkt het onderwerp vanuit een holistisch perspectief, met...

Je knie heeft zorg nodig

Vorig jaar kwam een man van 43 weer terug in mijn praktijk. Vier jaar eerder was hij bij mij geweest met knie-artroseklachten. De specialist had hem gezegd dat er geen genezing mogelijk was. Bezoeken aan meerdere behandelaars en acupuncturisten hadden hem ook niet...

Medisch Dossier avatar

Over de auteur