De invloed van klanken op je lichaam

Sinds deze zomer ben ik aspirant-‘Bedside Singer’; dat zijn zangers die zingen voor mensen in hun laatste levensfase. Aanleiding om de oprichter van deze landelijke organisatie op te zoeken: therapeute en zangdocente Petrie Akkerman.

Zij combineert in haar praktijk haar liefde voor zang met lichaamsgerichte therapie. ‘Klank is trilling en deze gaat niet alleen naar buiten, maar is ook een weggetje naar binnen om je lijf beter te kunnen voelen’, legt ze uit. Klank kan als het ware op een deur kloppen, die ooit met een reden is dichtgedaan. Vaak roept die weg ook angst of spanning op. Akkerman ziet het als haar taak om liefdevol te kijken naar de angsten die de klank aanraakt. ‘Als iemand bijvoorbeeld erg prestatiegericht is, dan is zo’n patroon hoorbaar. Die prestatiedrang kan ook in andere situaties spelen. Daaronder ligt altijd een angst om te falen of niet te voldoen.’ Een ander praktijkvoorbeeld: een vrouw die een discrepantie voelde tussen hoe zij zich presenteerde aan de wereld en haarzelf. Ze had inderdaad een soort sociale stem ontwikkeld. ‘Zingen en klanken maken de connectie met jezelf sterker, waardoor het gemakkelijker is om bij jezelf te blijven.’

Meerdere brillen

Volgens Akkerman kun je met meerdere brillen naar een stem kijken. Zo is voor haar de nervus vagus een soort magisch fenomeen dat vanaf de binnenkant van het oor over het strottenhoofd naar beneden het lijf inloopt. ‘Alles wat je doet met klank, met luisteren, activeert direct de parasympathicus. Klanken helpen je om in het hier en nu te blijven.’

Elke klank is een uitademing. Veel mensen ademen niet echt goed of volledig. ‘Door klank te maken, komt een volledigere in- en uitademing op gang en dat heeft effect op je hele systeem, niet alleen qua zuurstof, maar ook bijvoorbeeld hoe je hormonen erop reageren.’

Ook ons skelet is een mogelijke bril. Onze botten zijn enorme klankgeleiders. Akkerman kan klanken tot in haar tenen voelen.

Oooo, oeoe, oooo, aaaa

Om haar verhaal te illustreren, biedt de zangdocente mij een stemsessie aan. Daarop ga ik graag in. Zij vraagt wat mij interesseert aan een stem. Ik geef aan dat de vrouw die haar eigen stem vreemd vindt, heel herkenbaar voor me is. Ook ik vind het vreemd om mijn stem te horen: mijn ‘kleine meisjesstem’ noem ik die. En ik heb nog nooit mijn stem in mijn tenen gevoeld.

Akkerman nodigt me vervolgens uit om tonen te maken, terwijl zij een toets op de piano aanslaat. Ondertussen stelt zij vragen. ‘Zou de klank nog langer kunnen? Hoe voelt het om te wachten tot het uiterste?’ Ik voel me ongemakkelijk, omdat ik mijn adem aan het eind van de klank voel wegglippen. Zij reageert: ‘Ja, dus daar verlies je controle. Als je daarmee meer op je gemak kan zijn zonder dat jij bijstuurt, corrigeert, afkapt, krijgt je stem meer vrijheid om door je heen te bewegen.’

Dan nodigt Akkerman me uit om mijn handen als kommetjes over mijn oren te leggen, mijn ogen te sluiten en weer wat tonen te zingen. Na enkele tonen voel ik een prettige resonantie. Vervolgens vraagt ze me mijn handen wat te bewegen, alsof ik mijn oren een massage geef. ‘Kan je toestaan dat het wat chaotisch wordt?’ Nee, ik probeer de klank vast te houden door de herrie heen. ‘Het mag alle kanten opgaan en hoeft niet mooi te zijn.’ Ineens voelt het anders. Ik til de toon niet meer op om hem mooier te maken. ‘Dát is je eigen, pure stem’, beaamt Akkerman.

Wiebelen en wankelen

Een nieuwe oefening. Ik sta wankelend op een dikke mat met mijn ogen dicht en maak opnieuw klanken: aaah, aaaah, oooh, oooh. Akkerman nodigt me expliciet uit om het wiebelen en wankelen toe te staan. Mijn eerste reflex is mezelf vast te zetten. Ik schiet heen en weer: voeten, stem, voeten, stem, voeten, stem. En plotsklaps resoneert de klank in de botjes van mijn tenen: zingende voeten. Ik zoek geen balans meer, maar heb balans! Akkerman reageert: ‘Ik hoor geen klein meisje. Hier staat een oergegronde vrouw die zichzelf serieus neemt.’ Zij vervolgt: ‘Meestal durven we geen gebruik te maken van dat solide contact met de grond. De aandrang is: jezelf overeind houden. De mat stimuleert een switch van het sympathisch naar het parasympathisch systeem: je laat je dragen door de aarde en hoeft daarvoor niet te werken. Het zijn heel universele principes.’

Bedside Singers

Tot slot bespreken we de Bedside Singers, de organisatie die Akkerman oprichtte. Zij heeft al langer interesse in de stervensfase. ‘Alles wordt teruggebracht naar de essentie.’ Haar ouders hebben haar veel muzikale bagage meegegeven en zijn beiden helaas dement geworden. Zingen was de enige manier om contact te maken. ‘Bedside Singers zingen melodisch simpele liedjes, van hart naar hart.’ Dit wordt gewaardeerd. Haar initiatief is afgelopen jaar gegroeid van 10 naar 35 koren in Nederland. Zij besluit: ‘Ik knijp mezelf in mijn handjes dat dit mijn werk is.’

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere artikelen van Medisch Dossier

Luister naar je gevoel maar bepaal zelf je handelen

De positieve effecten van voetreflextherapie

Gordelroos en netelroos; een natuurlijke blik

Gastcolumn: Emoties kun je als voedsel verteren

De borsten

Spierherstel het hele bewegen telt

Bij botbreuken ligt de focus vaak op herstel van het gewricht, zonder aandacht voor spierkrachtverlies. Maar als je noodgedwongen niet kunt bewegen, neemt de spiermassa razendsnel af. Gevolg: onnodig lang revalideren. Daar weet fervent hardloper Heidy van Beurden...

Vroeg kinderlijk trauma

Jaarlijks zijn 118.000 kinderen tot 18 jaar slachtoffer van vroegkinderlijk trauma. Het werkelijke aantal ligt veel en veel hoger. Veel gevallen blijven ongezien, onopgemerkt en onbehandeld. Met alle negatieve effecten van dien. Vooral trauma dat in de eerste zeven...

Uitgelezen: De helende kracht van de adem

Mijn boek De helende kracht van de adem biedt een grote verscheidenheid aan eenvoudige, directe en diepgaande oefeningen met de adem (Sanskriet: prana, Tibetaans: lung). Deze oefeningen kunnen het welzijn van lichaam, energie en geest op verschillende niveaus...

Medisch Dossier avatar

Over de auteur

Lees meer artikelen van Medisch Dossier