30-10-2023

Citrusschillen

Onderzoeksjournalist Celeste McGovern spreekt dr. Isaac Eliaz, pionier op het gebied van integratieve geneeskunde, over de werking en toepassing van pectine. Deze natuurlijke stof, afkomstig uit de schil van citrusvruchten, vernietigt een geniepig molecuul (galectine-3) dat ontstekingen aanjaagt die aan de basis liggen van vele moderne ziekten.

‘Als je nog nooit van galectine-3 hebt gehoord, ben je niet de enige’, zegt dr. Isaac Eliaz, die de afgelopen 25 jaar onderzoek heeft gedaan naar het molecuul. Hij behandelt vaak mensen met kanker in een gevorderd stadium, neurodegeneratieve ziekten en andere aandoeningen die de reguliere geneeskunde niet kan genezen.

‘Hoewel er duizenden artikelen zijn verschenen over de rol van galectine- 3 bij het aanjagen van allerlei ziekten, van kanker tot hart- en nierfalen en nog veel meer, heeft de overgrote meerderheid van de mensen – inclusief de meeste zorgverleners – er ook nog nooit van gehoord.’ Maar het molecuul is een belangrijke speler in gezondheid en ziekte. In gezonde hoeveelheden is het niet gevaarlijk, maar als koolhydraatbindend eiwit juist van cruciaal belang voor het reguleren van cellulaire groei en communicatie tussen cellen.

Rol van galectine-3 bij ziekte

Wanneer een blessure of ziekte toeslaat of het lichaam op een andere manier stress krijgt, komt galectine-3 in actie en veroorzaakt het een reeks ontstekingsreacties van het immuunsysteem om de crisis het hoofd te bieden. ‘Als het alarm echter niet wordt uitgeschakeld nadat de dreiging is geweken, loopt de galectine- 3-aanmaak uit de hand en kan het ons ernstige schade toebrengen’, zegt Eliaz, die de uitgebreide rol van het molecuul bij ziekte beschrijft in zijn boek The Survival Paradox: Reversing the Hidden Cause of Aging and Chronic Disease ( Lioncrest, 2021).

Hij vergelijkt galectine-3 met een licht dat in het lichaam wordt ontstoken als er een crisis is, bijvoorbeeld een snee, een infectie, kanker of een emotionele stressor. Galectine-3 wordt ingeschakeld en activeert ontstekingsprocessen die met de crisis te maken hebben. Als de crisis voorbij is, dooft het licht weer. Wanneer ons lichaam echter wordt gebombardeerd met omgevingsstressoren en prikkels, zoals in het moderne leven, met voortdurende blootstelling aan gifstoffen, prikkels en elektronica, kan galectine-3 tot overexpressie worden gebracht. Het licht gaat aan en niet meer uit. Dit kan er op zijn beurt toe leiden dat er meer lichten gaan branden, waardoor een nog groter probleem ontstaat.

Eliaz: ‘Het resultaat? Ongezonde galectine-3-expressie, en daarmee progressieve schade aan vitale organen en systemen op de lange termijn. Dit voedt op zijn beurt de aanmaak van meer galectine-3, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat die misschien wel de grootste bedreiging voor onze gezondheid en levensduur blijkt te zijn. Wanneer de galectine- 3-activiteit ongecontroleerd haar eigen gang blijft gaan, dan leidt dat tot ontstekingen en fibrose (weefselverdikking of littekens, red.) in plaats van genezing. Dit kan op zijn beurt leiden tot tal van ziekteprocessen. Bovendien kunnen ziekteverwekkers, zoals verschillende infectieuze bestanddelen en tumoren, galectine- 3 kapen en gebruiken voor hun eigen overleving.’

Belangrijke ontdekking

In de afgelopen twee decennia is het onderzoek naar galectine-3 vanuit verschillende medische disciplines explosief toegenomen, vanwege de onderliggende rol bij een breed scala aan ziekten. ‘Gezien de cruciale rol die het speelt in veel verschillende klinische aandoeningen, komt galectine- 3 naar voren als een nieuwe diagnostische, prognostische biomarker en als een nieuw veelbelovend therapeutisch doelwit’, schreven onderzoekers van de Universiteit van Rome in 2018 in hun overzichtsartikel over het molecuul.1

De rol ervan bij kanker was de eerste belangrijke ontdekking. Onderzoekers merkten op dat het de groei en uitzaaiing van kanker kan stimuleren. Hogere niveaus van het eiwit leiden gewoonlijk tot een agressievere kanker, waarbij kankercellen meer kans krijgen om zich samen te voegen en zich te verspreiden, tumoren meer kans hebben om te groeien en normale celdood (apoptose) wordt onderbroken, wat een kenmerk is van de ziekte.2 Sinds de rol ervan bij kanker is opgehelderd, is ook aangetoond dat verhoogde galectine-3 een actieve speler is in een reeks verschillende ziekten, waaronder de volgende:

• Astma3
• Artherosclerose4
• Atopische dermatitis (eczeem) en psoriasis5
• Hart- en vaatziekten6
• Suikerziekte7
• Encefalitis (hersenontsteking)8
• Endometriose9
• Fibrose van de huid10
• Nierziekte11
• Leveraandoeningen zoals chronische hepatitis12
• Darmzweren door gebruik van NSAID’s13
• Obesitas14
• Jeugdreuma15
• Maculadegeneratie16
• Reumatoïde artritis17
• Sepsis18
• Veneuze trombose19

Grotere overlijdenskans

Het blijkt dat galectine-3-spiegels, gemeten in het bloed, een bruikbare voorspeller zijn van sterfte door alle oorzaken bij mensen met hartaandoeningen. In een Spaanse studie werden bijvoorbeeld de bloedspiegels van galectine-3 gemeten bij 419 patiënten met diastolisch hartfalen (hartfalen met behouden ejectiefractie; HFpEF), waarbij de hartspier zich niet goed ontspant, waardoor hij zich minder goed met bloed kan vullen en minder bloed het hart verlaat.20

Deze vorm van hartfalen is goed voor ongeveer de helft van de gevallen. Uit de studie blijkt dat bloedspiegels van galectine-3 verband houden met slechtere resultaten: hoe hoger de galectine van een patiënt, hoe groter de kans dat hij of zij zal overlijden.21 Verhoogde galectine-3 is ook een nauwkeurige voorspeller van sterfte door alle oorzaken in de algemene bevolking, ook bij mensen zonder bekende aandoeningen. Toen onderzoekers van de afdeling cardiologie van het UMC Groningen galectine- 3-spiegels maten bij 7.968 volwassenen met een gemiddelde leeftijd van 50 jaar en hen gedurende 10 jaar volgden, ontdekten ze dat degenen met de hoogste niveaus van het eiwit ook de meeste kans liepen om te overlijden aan alle oorzaken.22

Heilzame citrusschillen

Eliaz is inmiddels gespecialiseerd in de werking en toepassing van pectine. De bittere overblijfselen van citroenen, limoenen, sinaasappelen en grapefruits blijken deze natuurlijke stof te bevatten. Pecanine, de geleiachtige suiker met lange ketens die wordt gebruikt om jam in te dikken, kan affiniteit hebben met op hol geslagen galectine-3. Na afronding van zijn studies geneeskunde en traditionele Chinese geneeskunde las Eliaz de beschrijving van een onderzoek bij ratten met prostaatkanker die gemodificeerde citruspectine (MCP) kregen toegediend.

Ze hadden significant minder kans op uitzaaiing van kanker naar hun longen dan ratten die geen pectine kregen.23 Er was toen al veel onderzoek gestart naar de gezondheidsvoordelen van verschillende verbindingen in verschillende citrusschillen. Onderzoek naar limonoïden, de stoffen in citroenschil die verantwoordelijk zijn voor die bittere smaak, toonde aan dat die stofjes in hoge concentraties de groei van kankercellen kunnen vertragen en apoptose of natuurlijke celdood kunnen veroorzaken.24 Sinds die ontdekking hebben talloze studies aanwijzingen gevonden voor de gunstige effecten van citrusschillen en -extracten op de gezondheid van de hersenen, cognitie, geestelijke gezondheid en verschillende gerelateerde aandoeningen, waaronder obesitas en de vasculaire functie.25 In een studie uit 2021 werd gekeken naar het verband tussen langdurige inname van flavonoïden via de voeding, zoals citroensap, en cognitieve achteruitgang.

MCP supplement

Onderzoekers van Harvard verzamelden informatie over 49.493 vrouwen uit de Nurses’ Health Study (NHS) uitgevoerd van 1984 tot 2006 en over 27.842 mannen uit de Health Professionals Follow-Up Study (HPFS) uitgevoerd van 1986 tot 2002, en beoordeelden hun inname van flavonoïden uit citrusvruchten en ander fruit. Vervolgens evalueerden ze hun cognitieve achteruitgang jaren later, tussen 2008 en 2014. Ze ontdekten – na correctie voor leeftijd, totale energie-inname en andere voedingsen leefstijlfactoren – dat een hogere totale inname van flavonoïden samenhing met een lagere kans op cognitieve achteruitgang.

De samengevoegde resultaten wezen op nog duidelijkere associaties tussen verminderde cognitieve achteruitgang en consumptie van flavonoïden.26 Vervolgens droeg Eliaz bij aan de ontwikkeling van een supplement met gemodificeerde citruspectine (MCP). In het productieproces wordt de citruspectine veranderd van een hoog- naar laagmoleculaire vorm. Deze aangepaste vorm kan de bloedsomloop binnendringen vanuit het spijsverteringskanaal en zich binden aan de koolhydraatreceptoren op galectine-3-moleculen, die dan zonder gevaarlijke bijwerkingen onschadelijk gemaakt kunnen worden. Sindsdien is pectine in tientallen onderzoeken gebruikt.

Onlangs behandelden Eliaz en een team van Israëlische onderzoekers een groep mannen met recidiverende prostaatkanker met behulp van MCP in een onderzoek met als primaire eindpunten: het percentage zonder verdere verhoging van het prostaatspecifiek antigeen (PSA) en verbeterde PSA-verdubbelingstijd – een indicatie, net als in de eerdergenoemde studie, dat de kankerprogressie wordt afgeremd. Secundaire eindpunten waren het percentage zonder radiologische progressie en toxiciteit.

 

Na zes maanden had 78% (46 mannen) gereageerd op de therapie met een verlaagde/stabiele PSA (58%; 34 mannen) of verbeterde PSAverdubbelingstijd (75%; 44 mannen) en negatieve scans. Ziekteprogressie tijdens de eerste zes maanden werd waargenomen bij slechts 22% van de mannen, met PSA-progressie bij 17% (10 mannen) en PSA- en radiologische progressie bij 5% (3 mannen).27 Deze studie zal er volgens Eliaz waarschijnlijk toe leiden dat MCP in de toekomst vaker wordt gebruikt als ondersteunend voedingssupplement bij kanker.

Ontstekingsprocessen afremmen MCP

(gemodificeerde citruspectine) is nuttig gebleken bij de behandeling van fibrotische ziekten, waaronder aortastenose – een vernauwing van de hartklep naar de hoofdslagader, waardoor de hartklep zich niet volledig kan openen en de bloedtoevoer naar het lichaam afneemt.28 Onlangs toonden Chinese onderzoekers voor het eerst aan dat MCP neurobeschermende effecten heeft bij een herseninfarct, doordat het galectine-3 blokkeert, wat ontstekingsprocessen kan afremmen.29 In een recente dierstudie, met konijnen met een gewrichtsdefect, ontdekten onderzoekers onverwachts dat MCP zorgt voor het naar beneden bijstellen van een aantal ontstekingsfactoren en de toename bevordert van meerdere groeifactoren voor chondrocyten, de cellen die verantwoordelijk zijn voor de vorming van nieuw kraakbeen in gewrichten.30

Ze concludeerden: ‘Deze bevindingen tonen aan dat lokaal toegediende MCP tegelijkertijd zowel regeneratieve- als ontstekingsreacties kan moduleren en het herstel van [gewrichtskraakbeen-]defecten kan bevorderen.’

Dit artikel verscheen eerder in WDDTY feb 2023.

Wilt u dit artikel lezen?

Als abonnee kunt u dit artikel gratis lezen door in te loggen op uw account. Nog geen abonnee? Sluit nu een abonnement af.

Andere archief artikelen

Het laatste woord; Patiënten en cliënten zijn vooral mensen

Als mens hebben we veel rollen. We zijn ouder en/of kind, partner, grootouder, buurman of -vrouw, collega, teammaat en nog veel meer. Op het moment dat iemand ernstig ziek wordt, blijft er vaak nog maar één rol over: die van patiënt. Voor iedereen is de zieke mens...

Eten als medicijn

De overgang vormt een kantelpunt in de gezondheid van elke vrouw. In Eten als medicijn: overgang legt gynaecoloog drs. Dorenda van Dijken uit hoe het vrouwenlichaam in deze levensfase verandert. Met haar adviezen én 75 recepten van culinair journalist Janneke...

Groeien met psychosynthese

In een souterrain aan de Amsterdamse Lijnbaansgracht zit de psychosynthese praktijk van Wim Verbeek (61). Een trap voert naar beneden, de wachtruimte in. Daarachter ligt zijn praktijk, warm en zacht verlicht. Verbeek, stevige handdruk en vriendelijke oogopslag, gaat...

Luister (niet) altijd naar je gevoel; Deel 1

In dit eerste deel van een tweeluik over ‘luisteren naar je gevoelens’ legt Cindy de Waard uit waarom dit zo belangrijk is. En waarom het niet altijd verstandig is om naar je gevoel te luisteren. Zij bekijkt het onderwerp vanuit een holistisch perspectief, met...

Je knie heeft zorg nodig

Vorig jaar kwam een man van 43 weer terug in mijn praktijk. Vier jaar eerder was hij bij mij geweest met knie-artroseklachten. De specialist had hem gezegd dat er geen genezing mogelijk was. Bezoeken aan meerdere behandelaars en acupuncturisten hadden hem ook niet...

Celeste McGovern avatar

Over de auteur

Celeste McGovern rapporteert al meer dan twee decennia over een breed scala aan kwesties op het gebied van wetenschap, geneeskunde, buitenlandse hulp en cultuur. Haar bekroonde onderzoeksjournalistiek is gepubliceerd in de nieuwsmagazines The Report in Canada, Reader's Digest, The Calgary Herald, Citizen Magazine, The National Catholic Register, What Doctor's Don't Tell You en natuurlijk Medisch Dossier