Apotheker Han Siem is gespecialiseerd in de mogelijke wisselwerking tussen reguliere geneesmiddelen en voedingssupplementen. In dit artikel legt hij uit op welke manier de langdurige behandeling van gewrichtsslijtage met NSAID’s voor gezondheidsrisco’s kan zorgen. Uiteraard komen ook de natuurlijke alternatieven die gewrichtsklachten kunnen verlichten en ontstekingen veilig kunnen aanpakken aan bod.

Gewrichtsslijtage en artrose zijn veelvoorkomende klachten die kunnen leiden tot pijn, stijfheid en beperkingen in beweging. De prevalentie neemt toe met de leeftijd. Volgens het RIVM hebben ongeveer 1,5 miljoen Nederlanders last van artrose. In de leeftijdsgroep 45-64 jaar heeft ongeveer 13% artrose, terwijl dit oploopt tot ongeveer 40% bij mensen ouder dan 65 jaar.

Vrouwen hebben vaker artrose dan mannen, en dit verschil neemt toe na de menopauze. Dit komt door een combinatie van hormonale, biologische en leefstijlfactoren. Na de menopauze daalt het oestrogeengehalte sterk. De afname van oestrogeen kan bijdragen aan kraakbeenafbraak, waardoor gewrichten gevoeliger worden voor slijtage.

Vrouwen hebben van nature een lagere botdichtheid en een andere samenstelling van kraakbeenweefsel dan mannen. Dit kan betekenen dat hun gewrichten kwetsbaarder zijn voor schade en ontsteking, wat bijdraagt aan een hogere kans op artrose.

Reguliere pijnstillers

Om gewrichtsklachten te behandelen zijn er reguliere geneesmiddelen beschikbaar. Het nadeel is dat deze, vooral bij chronisch gebruik, schade aan het lichaam teweeg kunnen brengen. Daarbij hebben veel mensen last van bijwerkingen. Langdurig gebruik van NSAID’s, zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen, brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan op verschillende systemen in het lichaam schadelijke effecten hebben.

• Maag- en darmklachten. Een van de meest voorkomende problemen zijn maag- en darmklachten. NSAID’s kunnen de maagwand irriteren en verminderen de productie van beschermend slijm, waardoor het risico op maagzweren en maagbloedingen toeneemt. Deze medicijnen kunnen de maagwand beschadigen en bij langdurig gebruik leiden tot ernstige bloedingen die zelfs levensbedreigend kunnen zijn. Naast maagzweren komen ook klachten als brandend maagzuur, misselijkheid en buikpijn voor bij mensen die langdurig NSAID’s gebruiken.
• Hart- en vaatziekten. Een ander risico van langdurig NSAID-gebruik is een verhoogde kans op hart- en vaatziekten. Bepaalde NSAID’s, zoals diclofenac, kunnen het risico op een hartaanval of beroerte verhogen; vooral bij mensen die al een hart- of vaatziekte hebben. Daarnaast kunnen deze middelen de bloeddruk verhogen, wat extra risicofactoren oplevert voor mensen met bestaande hoge bloeddruk. Hierdoor kan langdurig NSAID-gebruik bijdragen aan een verergering van hartproblemen.

Vrouwen hebben van nature een lagere botdichtheid dan mannen

• Nierschade. Ook de nieren kunnen schade oplopen door langdurig NSAID-gebruik. Deze medicijnen verminderen de doorbloeding van de nieren, wat op de lange termijn kan leiden tot een verminderde nierfunctie of zelfs nierfalen. Bovendien veroorzaakt de verlaagde nierfunctie vaak vochtophoping in het lichaam, wat tot zwellingen kan leiden en bestaande hartproblemen kan verergeren.
• Bloedingen. Langdurig gebruik van NSAID’s kan leiden tot een verhoogde kans op bloedingen. NSAID’s werken namelijk bloedverdunnend en kunnen het effect van andere bloedverdunners versterken, wat het risico op ernstige bloedingen vergroot, vooral in combinatie met antistollingsmedicatie. Dit maakt NSAID’s extra riskant voor mensen die al antistollingsmiddelen gebruiken.

NSAID’s zijn effectief in het onderdrukken van pijn en ontstekingen, maar kunnen bij langdurig gebruik dus schadelijk zijn voor het lichaam. Door deze risico’s wordt langdurig gebruik van NSAID’s doorgaans afgeraden, vooral voor mensen met maag- en darmproblemen, hart- en vaatziekten, of nierproblemen.

Het Harm Wrestling-rapport uit 2006 (zie bronnen) wees er al op dat NSAID’s en acetylsalicylzuur (asperine) verantwoordelijk zijn voor 50% van de vermijdbare acute ziekenhuisopnames in Nederland. Ondanks waarschuwingen zijn veel NSAID’s nog steeds zonder recept verkrijgbaar, wat onzorgvuldig gebruik bevordert.

Natuurlijke pijnverlichting

Deze nadelige effecten van NSAID’s vergroten de behoefte aan natuurlijke alternatieven die gewrichtsklachten en ontstekingen op een veilige manier kunnen aanpakken en verlichten, zonder hinderlijke bijwerkingen. De volgende alternatieven zijn goed onderzocht, zijn vaak goed te combineren met andere behandelingen en kunnen een waardevolle aanvulling zijn op reguliere therapieën.

• Glucosamine & chondroïtine. Dit zijn natuurlijke bouwstenen van kraakbeen die essentieel zijn voor het behoud van soepele gewrichten. Ze worden vaak samen gebruikt door mensen met artrose om het kraakbeen te ondersteunen en pijn te verminderen. Glucosamine kan helpen om gewrichtsslijtage te vertragen, wat kan resulteren in minder pijn en meer mobiliteit. Het is wel belangrijk om op te letten bij diabetes, omdat glucosamine invloed kan hebben op de bloedsuikerspiegel. Daarnaast kan het de werking van bloedverdunners als acenocoumarol en fenprocoumon versterken. Om die reden is het raadzaam om bij gebruik van bloedverdunners altijd de trombosedienst op de hoogte te stellen.
• MSM. Een andere optie is MSM (methylsulfonylmethaan), een zwavelverbinding die bekend staat om de ontstekingsremmende eigenschappen. MSM wordt gebruikt om pijn en zwelling te verminderen en ondersteunt bovendien de productie van collageen, wat essentieel is voor gezond kraakbeen. Uit onderzoek blijkt dat MSM kan bijdragen aan pijnverlichting en het verbeteren van de gewrichtsmobiliteit. Het voordeel van MSM is dat het weinig tot geen bekende bijwerkingen heeft en goed wordt verdragen, zelfs bij gebruik in combinatie met andere medicijnen. Dit maakt MSM een aantrekkelijke keuze voor mensen die verlichting zoeken zonder zware medicatie.
• Groenlipmossel. Dit extract van een speciale mossel uit Nieuw-Zeeland bevat ontstekingsremmende stoffen, zoals omega-3 vetzuren en glycosaminoglycanen. Deze ingrediënten helpen bij het verminderen van ontstekingen en het verbeteren van de gewrichtsfunctie. Groenlipmossel kan bij sommige mensen de progressie van gewrichtsslijtage vertragen en biedt daarnaast voordelen voor mensen die al kraakbeenschade hebben. Studies tonen aan dat groenlipmossel goed wordt verdragen en geen bekende interacties heeft met andere medicijnen, waardoor het veilig te gebruiken is als ondersteuning bij andere behandelingen.

 Ook natuurlijke middelen kunnen sterke effecten hebben

• Omega-3 vetzuren, voornamelijk te vinden in visolie, zijn bekend om hun krachtige, ontstekingsremmende werking. Deze vetzuren worden vaak ingezet bij de behandeling van artritis, omdat ze helpen pijn en stijfheid te verminderen door ontstekingen in de gewrichten te onderdrukken. Omega-3 vetzuren hebben echter een bloedverdunnende werking, wat betekent dat mensen die bloedverdunners gebruiken voorzichtig moeten zijn met de dosering. Daarnaast kan omega-3 de bloeddruk verlagen, wat gunstig is voor mensen met een hoge bloeddruk. Het is daarom wel aan te raden om regelmatig de bloeddruk te controleren wanneer men omega-3 gebruikt.
• Kurkuma, een specerij die curcumine bevat, wordt al eeuwenlang gebruikt vanwege de ontstekingsremmende en antioxidante eigenschappen. Curcumine, het actieve bestanddeel, is een krachtige ontstekingsremmer en kan pijn en zwelling verminderen. Er zijn echter aandachtspunten, zoals het feit dat curcumine de werking van bloedverdunners kan versterken, wat kan leiden tot een verhoogd risico op bloedingen. Daarnaast kan kurkuma de afbraak van bepaalde medicijnen, waaronder immunosuppressiva en chemotherapiemiddelen, in de lever vertragen. Mensen die complexe medicatie gebruiken, doen er verstandig aan eerst een medicus te raadplegen voordat ze kurkuma toevoegen aan hun behandelplan.
• Boswellia. Een andere waardevolle optie is boswellia, dat wordt gewonnen uit de hars van de wierookboom en bekend staat om zijn sterke ontstekingsremmende eigenschappen. Boswellia helpt gewrichtsontstekingen te verminderen zonder de maag te belasten, zoals NSAID’s kunnen doen. Dit maakt het een populaire keuze voor mensen met artritis die langdurige verlichting zoeken. Boswellia heeft echter het nadeel dat het de werking van immunosuppressieve medicijnen, zoals prednison, kan verminderen. Hier alert op zijn is dus belangrijk. Voor mensen die geen immunosuppressiva gebruiken, biedt boswellia echter een veilige en effectieve manier om pijn en ontstekingen te verminderen.

Met de juiste begeleiding en zorgvuldige afstemming met de arts of apotheker kunnen natuurlijke middelen een waardevolle aanvulling zijn voor mensen die op zoek zijn naar verlichting van gewrichtsklachten, zonder de bijwerkingen van reguliere medicatie. Maar ook natuurlijke middelen kunnen sterke effecten hebben.

Het is daarom belangrijk om wisselwerkingen met andere medicijnen te vermijden. Is de behandelend arts niet op de hoogte van de werking van een natuurlijk middel en/of van mogelijke interacties met reguliere medicatie, raadpleeg dan een gespecialiseerd apotheker op dit gebied.

Een veilige combinatie zonder interacties is van belang voor een veilig geneesmiddelgebruik. Begin met een lage dosering en bouw de dosering van supplementen langzaam op. Dit helpt het lichaam wennen en minimaliseert de kans op bijwerkingen. Laat regelmatig bloedwaarden controleren, zeker bij het gebruik van bloedverdunners of diabetesmedicatie is dat verstandig.

Zo kun je vroegtijdig bijsturen. Controleer ook je bloeddruk als je last hebt van hypertensie. Niet alle supplementen zijn van dezelfde kwaliteit. Kies daarom voor betrouwbare merken en kies producten die nutriënten bevatten in de biologisch actieve en goed opneembare vorm. Je kunt dit navragen bij de leverancier. Gebruik supplementen altijd volgens de richtlijnen op de verpakking om over- of onderdosering te voorkomen.

Leefstijlaanpassingen

Behalve supplementen kunnen ook leefstijlaanpassingen en zelfzorg een belangrijke rol spelen in het verminderen van gewrichtspijn en ontsteking. Een gezonde levensstijl helpt het lichaam sterker en veerkrachtiger te worden en gewrichtsproblemen op lange termijn te beheersen.

Beweeg met regelmaat. Wandelen, zwemmen of fietsen kan helpen om de gewrichten soepel te houden en pijn te verminderen. Vermijd activiteiten met een hoge impact, zoals rennen, als je gewrichtspijn hebt.

Ook gezonde voeding is van belang. Een ontstekingsarm dieet met veel groenten, fruit en omega-3-rijke voeding (vette vis, lijnzaad, noten) kan bijdragen aan een vermindering van ontstekingen. Beperk de inname van suikers, verzadigde vetten en bewerkt voedsel, omdat deze ontstekingen kunnen verergeren.

Een gezond gewicht helpt de druk op de gewrichten te verminderen. Elke extra kilo kan de belasting op de gewrichten immers vergroten, wat leidt tot meer slijtage en pijn.

Tot slot

Er zijn veel natuurlijke alternatieven voor NSAID’s die gewrichtspijn en ontstekingen kunnen verlichten, zonder de risico’s van bijwerkingen. Supplementen als glucosamine, chondroïtine, MSM (methylsulfonylmethaan), groenlipmossel, omega-3 vetzuren, kurkuma en boswellia zijn goede opties. Ze vereisen zorgvuldigheid bij gebruik, vooral in combinatie met andere medicijnen.

Samen met leefstijlaanpassingen zoals regelmatige beweging, een ontstekingsarm dieet en behoud van een gezond gewicht kunnen natuurlijke middelen een waardevolle aanvulling zijn. Door supplementen in overleg met een arts of apotheker te gebruiken en aandacht te besteden aan zelfzorg, kan de afhankelijkheid van NSAID’s mogelijk worden verminderd, wat de kans op complicaties op de lange termijn verkleint.

Bronnen

Ziekenhuis.nl/onderzoek-en-innovatie/diclofenac-kan-het-risico-op-hartaanvallen-en-beroertes-verhogen/item10185.
Farmacotherapeutisch Kompas. NSAID’s en interacties: farmacotherapeutischkompas.nl/.
KNMP HARM-Wrestling-rapport
Giaccari A, Morviducci L, Zorretta D, Sbraccia P, Leonetti F, Caiola S, Buongiorno A, Bonadonna RC, Tamburrano G. In vivo effects of glucosamine on insulin secretion and insulin sensitivity in the rat: possible relevance to the maladaptive responses to chronic hyperglycaemia. Diabetologia. 1995 May;38(5):518-24.
RIVM – Volksgezondheidenzorg.info. Artrose